Mantra 5
Sukta 10.187
Devata: Agni (Śukra Agni; transcendent-born fire).
Samhita Patha (Devanagari)
यो अस्य पारे रजसः शुक्रो अग्निरजायत । स नः पर्षदति द्विषः ॥
Samhita Patha (IAST)
यो अ॒स्य पा॒रे रज॑सः शु॒क्रो अ॒ग्निरजा॑यत । स न॑: पर्ष॒दति॒ द्विष॑: ॥
Transliteration
yó asyá pāré rájasaḥ śukró agnír ájāyata | sá naḥ párṣad áti dvíṣaḥ ||
Translation
He—Agni, the bright one—who is born on the far shore beyond the mid-world; may he carry us beyond the hostile forces.
Padapatha (Word Analysis)
यः । अ॒स्य । पा॒रे । रज॑सः । शु॒क्रः । अ॒ग्निः । अजा॑यत । सः । नः॒ । प॒र्ष॒त् । अति॑ । द्विषः॑ ॥यः । अस्य । पारे । रजसः । शुक्रः । अग्निः । अजायत । सः । नः । पर्षत् । अति । द्विषः ॥yaḥ | asya | pāre | rajasaḥ | śukraḥ | agniḥ | ajāyata | saḥ | naḥ | parṣat | at i | dviṣaḥ
Word by Word
यःwho (he who)
यः:
Kartā (सम्बन्ध-कर्ता; यः = ‘he who’)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्यof this / of him
अस्य:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पारेon the far side / beyond
पारे:
Adhikaraṇa (स्थान/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपार (प्रातिपदिक)
रजसःof the rajas (space/region; mid-air/realm)
रजसः:
सम्बन्ध (genitive: ‘of the realm/space’)
TypeNoun
Rootरजस् (प्रातिपदिक)
शुक्रःbright, shining
शुक्रः:
Kartā-विशेषण (विशेषण of अग्निः)
TypeAdjective
Rootशुक्र (प्रातिपदिक)
अग्निःAgni (fire)
अग्निः:
Kartā
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
अजायतwas born / arose
अजायत:
क्रिया (कर्तृ-सम्बन्ध: ‘was born/arose’)
TypeVerb
Rootजन् (धातु; जनँ/जनीँ ‘to be born, arise’)
सःhe
सः:
Kartā (अनुवादक-कर्ता: ‘he’ = अग्निः)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नःfor us / to us
नः:
Sampradāna (हित-सम्बन्ध: ‘for us’)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पर्षत्may he carry across / save
पर्षत्:
क्रिया (प्रार्थना)
TypeVerb
Rootपॄ (धातु; ‘to carry across, bring over, save’)
अतिacross, beyond
अति:
उपपद-निबन्धन (क्रियाविशेषण: ‘across/over’)
TypeIndeclinable
Rootअति (उपसर्ग/अव्यय)
द्विषःhaters, enemies
द्विषः:
Karma (object of पर्षत्)
TypeNoun
Rootद्विष् (प्रातिपदिक; ‘hater, enemy’)