HomeRig VedaMandala 10Sukta 18Mantra 14
Previous Mantra

Mantra 14

Sukta 10.18

Rishi: Within the RV 10.18 funerary sequence; attribution uncertain without specifying the anukramaṇī source.
Devata: Implicitly Vāc (Word) / inner agency of restoration; context of life-return and re-seizing power.
Chandas: Anuṣṭubh or mixed (probable shorter meter here; confirm by syllable count in the chosen edition).

प्रतीचीने मामहनीष्वाः पर्णमिवा दधुः । प्रतीचीं जग्रभा वाचमश्वं रशनया यथा ॥

प्र॒ती॒चीने॒ मामह॒नीष्वा॑: प॒र्णमि॒वा द॑धुः । प्र॒तीची॑ध जग्रभा॒ वाच॒मश्वं॑ रश॒नया॑ यथा ॥

pratīcī́ne mā́m ahanī́ṣvāḥ párṇam ivā́ dadhuḥ | pratī́cīdh jagrabhā vā́cam áśvaṃ raśanáyā yáthā ||

In the returning days they set me back again, as one lays down a leaf. I seized back the Word, as one takes hold of a horse with the rein.

प्र॒ती॒चीने॑ । माम् । अह॑नि । इष्वाः॑ । प॒र्णम्ऽइ॑व । आ । द॒धुः॒ । प्र॒तीची॑म् । ज॒ग्र॒भ॒ । वाच॑म् । अश्व॑म् । र॒श॒नया॑ । य॒था॒ ॥प्रतीचीने । माम् । अहनि । इष्वाः । पर्णम्इव । आ । दधुः । प्रतीचीम् । जग्रभ । वाचम् । अश्वम् । रशनया । यथा ॥pratīcīne | mām | ahani | iṣvāḥ | parṇam-iva | ā | dadhuḥ | pratīcīm | jagrabha | vācam | aśvam | raśanayā | yathā

प्रतीचीने(the) two turned back/away
प्रतीचीने:
विशेषण (कर्म/कर्तृ-सम्बन्धे)
TypeAdjective
Rootप्रतीचीन (प्रातिपदिक; प्रति + अञ्च् ‘to turn’ > ‘turned toward/away’)
माme
मा:
कर्म
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
महनीष्वाःmighty (women/ones)
महनीष्वाः:
कर्तृ (विशेषण-युक्तः) / कर्तृविशेषणम्
TypeAdjective
Rootमहनीषु (प्रातिपदिक; ‘great/strong, mighty’)
पर्णम्a leaf
पर्णम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपर्ण (प्रातिपदिक)
इवlike, as
इव:
सम्बन्ध/उपमान-निर्देश
TypeIndeclinable
Rootइव
दधुःthey placed/put
दधुः:
क्रिया
TypeVerb
Rootधा (धातु)
प्रतीचीturned back/away
प्रतीची:
कर्तृविशेषणम्
TypeAdjective
Rootप्रतीची (प्रातिपदिक; ‘turned back/away’, fem.)
इत्indeed, just
इत्:
सम्बन्ध (बलवचनम्)
TypeIndeclinable
Rootइत् (एव/ह एव इत्यर्थे निपातः)
जग्रभाshe seized/took
जग्रभा:
क्रिया
TypeVerb
Rootग्रह् (धातु)
वाचम्speech, voice
वाचम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवाच् (प्रातिपदिक)
अश्वम्a horse
अश्वम्:
कर्म (उपमान-रूपेण) / उपमेयकर्म
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक)
रशनयाwith a rein, by a strap
रशनया:
करण
TypeNoun
Rootरशना (प्रातिपदिक)
यथाas, just as
यथा:
सम्बन्ध (उपमान-प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootयथा