Previous Mantra

Mantra 3

Sukta 10.179

Devata: Indra

श्रातं मन्य ऊधनि श्रातमग्नौ सुश्रातं मन्ये तदृतं नवीयः । माध्यंदिनस्य सवनस्य दध्नः पिबेन्द्र वज्रिन्पुरुकृज्जुषाणः ॥

श्रा॒तं म॑न्य॒ ऊध॑नि श्रा॒तम॒ग्नौ सुश्रा॑तं मन्ये॒ तदृ॒तं नवी॑यः । माध्यं॑दिनस्य॒ सव॑नस्य द॒ध्नः पिबे॑न्द्र वज्रिन्पुरुकृज्जुषा॒णः ॥

śrātáṃ manya ū́dhani śrātám agnáu suśrātáṃ manye tád ṛtáṃ navī́yaḥ | mā́dhyandinasya sávanasya dadhnáḥ píbe ndra vajrin purukṛj juṣāṇáḥ ||

I deem it ready in the udder, ready in Agni; perfectly prepared I deem that newer Ṛta. Drink, O Indra the wielder of the thunderbolt, of the curd of the midday pressing, taking delight as the doer of many works.

श्रा॒तम् । म॒न्ये॒ । ऊध॑नि । श्रा॒तम् । अ॒ग्नौ । सुऽश्रा॑तम् । म॒न्ये॒ । तत् । ऋ॒तम् । नवी॑यः । माध्य॑न्दिनस्य । सव॑नस्य । द॒ध्नः । पिब॑ । इ॒न्द्र॒ । व॒ज्रि॒न् । पु॒रु॒ऽकृ॒त् । जु॒षा॒णः ॥श्रातम् । मन्ये । ऊधनि । श्रातम् । अग्नौ । सुश्रातम् । मन्ये । तत् । ऋतम् । नवीयः । माध्यन्दिनस्य । सवनस्य । दध्नः । पिब । इन्द्र । वज्रिन् । पुरुकृत् । जुषाणः ॥śrātam | manye | ūdhani | śrātam | agnau | su-śrātam | manye | tat | ṛtam | navīyaḥ | mādhyandinasya | savanasya | dadhnaḥ | piba | indra | vajrin | puru-kṛt | juṣāṇaḥ

श्रातम्well-cooked / well-prepared / duly ripened
श्रातम्:
Karma (अन्तर्निहित ‘मन्ये’ के विषय/कर्मरूपेण)
TypeAdjective
Rootश्रात (प्रातिपदिक; √श्रि/श्रय् ‘आश्रय/सेवन’ से निष्पन्न, ‘श्रात’ = पका/परिपक्व/उचित/सम्यक्) अथवा ‘श्रात’ (विशेषण-प्रातिपदिक)
मन्येI think / I deem
मन्ये:
Kartā (वक्ता ‘अहम्’)
TypeVerb
Root√मन् (मन्यते) ‘सोचना/मानना’
ऊधनिin the udder
ऊधनि:
Adhikaraṇa (स्थान/अधिकरण: ‘ऊधनि’ = ‘थन में/थन-स्थाने’)
TypeNoun
Rootऊधन् (प्रातिपदिक) ‘थन/स्तन; उदर-भाग’
श्रातम्well-cooked / well-prepared
श्रातम्:
Karma (मन्ये के विषय के रूप में पुनरुक्ति)
TypeAdjective
Rootश्रात (विशेषण-प्रातिपदिक)
अग्नौin the fire
अग्नौ:
Adhikaraṇa (स्थान: ‘अग्नि में’)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक) ‘अग्नि’
सुश्रातम्very well-cooked / excellently prepared
सुश्रातम्:
Karma (मन्ये के विषय/कर्म)
TypeAdjective
Rootसु- (उपसर्ग) + श्रात (विशेषण-प्रातिपदिक)
मन्येI think / I deem
मन्ये:
Kartā (वक्ता ‘अहम्’)
TypeVerb
Root√मन् (मन्यते)
तत्that
तत्:
Karma (मन्ये का विषय; ‘that’)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ऋतम्ṛta (cosmic order / truth)
ऋतम्:
Karma / Predicate (तत् के साथ ‘that (is) ṛta’)
TypeNoun
Rootऋत (प्रातिपदिक) ‘ऋत/सत्य-नियम’
नवीयःnewer / fresher / more recent
नवीयः:
Karma / Predicate-Qualifier (ऋतम् का विशेषण)
TypeAdjective
Rootनव (विशेषण-प्रातिपदिक) → तुलनात्मक ‘नवीयस्’
माध्यंदिनस्यof the midday
माध्यंदिनस्य:
Sambandha (सम्बन्ध: ‘of the midday’)
TypeAdjective (used substantively)
Rootमाध्यंदिन (प्रातिपदिक) ‘मध्यंदिन-संबन्धी’
सवनस्यof the soma-pressing (rite)
सवनस्य:
Sambandha (सम्बन्ध: ‘of the pressing/rite’)
TypeNoun
Rootसवन (प्रातिपदिक) ‘सोम-याग का सवन/प्रेसिंग’
दध्नःof curd (soured milk)
दध्नः:
Sambandha (सम्बन्ध: ‘of curd’)
TypeNoun
Rootदधन्/दधि (प्रातिपदिक) ‘दधि/दही’
पिबdrink!
पिब:
(आह्वान) क्रिया; कर्ता = इन्द्र (सम्बोधन)
TypeVerb
Root√पा (पिबति) ‘पीना’
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun (vocative)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
वज्रिन्O wielder of the vajra
वज्रिन्:
Sambodhana
TypeNoun/Adjective (vocative)
Rootवज्रिन् (प्रातिपदिक) ‘वज्र-धारी’
पुरुकृत्O doer of many deeds
पुरुकृत्:
Sambodhana
TypeNoun/Adjective (vocative)
Rootपुरु- (बहु) + √कृ (कृत्) → ‘पुरुकृत्’ (प्रातिपदिक) ‘बहु-कर्मा/बहु-उपकारकर्ता’
जुषाणःaccepting / enjoying
जुषाणः:
Kartā (इन्द्र का विशेषण: ‘स्वीकार करता हुआ/आनन्दित होता हुआ’)
TypeParticiple
Root√जुष् (जुषते) ‘प्रसन्न होना/सेवना/स्वीकार करना’ → वर्तमान कृदन्त ‘जुषाण’