Next Mantra

Mantra 1

Sukta 10.178

Devata: Tārkṣya

त्यमू षु वाजिनं देवजूतं सहावानं तरुतारं रथानाम् । अरिष्टनेमिं पृतनाजमाशुं स्वस्तये तार्क्ष्यमिहा हुवेम ॥

त्यमू॒ षु वा॒जिनं॑ दे॒वजू॑तं स॒हावा॑नं तरु॒तारं॒ रथा॑नाम् । अरि॑ष्टनेमिं पृत॒नाज॑मा॒शुं स्व॒स्तये॒ तार्क्ष्य॑मि॒हा हु॑वेम ॥

tyám ū́ ṣú vā́jinaṃ devá-jūtaṃ sahā́vānaṃ tarutā́raṃ ráthānām | áriṣṭa-nemiṃ pṛtanā́jam āśúṃ svastáye tārkṣyám ihá huvema ||

That swift bearer of plenitude, driven by the gods, victorious and overcoming in the rush of our chariots—unbroken in wheel, conquering in battle—Tārkṣya we call here for our well-being and right passage.

त्यम् । ऊँ॒ इति॑ । सु । वा॒जिन॑म् । दे॒वऽजू॑तम् । स॒हऽवा॑नम् । त॒रु॒ऽतार॑म् । रथा॑नाम् । अरि॑ष्टऽनेमिम् । पृ॒त॒नाज॑म् । आ॒शुम् । स्व॒स्तये॑ । तार्क्ष्य॑म् । इ॒ह । हु॒वे॒म॒ ॥त्यम् । ऊँ इति । सु । वाजिनम् । देवजूतम् । सहवानम् । तरुतारम् । रथानाम् । अरिष्टनेमिम् । पृतनाजम् । आशुम् । स्वस्तये । तार्क्ष्यम् । इह । हुवेम ॥tyam | oṃ iti | su | vājinam | deva-jūtam | saha-vānam | taru-tāram | rathānām | ariṣṭa-nemim | pṛtanājam | āśum | svastaye | tārkṣyam | iha | huvema

त्यम्him/that one
त्यम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ऊँindeed / emphatic particle
ऊँ:
TypeIndeclinable (particle)
Rootऊँ (निपात)
षुjust, indeed (enclitic emphasis)
षु:
TypeIndeclinable (particle)
Rootषु (निपात)
वाजिनम्the prize-winning/strong (one), racer
वाजिनम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootवाजिन् (प्रातिपदिक) < वाज (strength, prize)
देवजूतम्impelled by the gods
देवजूतम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootदेव-जूत (समास; जूत < √जु/जव् ‘to speed, impel’)
सहावानम्mighty, powerful
सहावानम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootसहावन् (प्रातिपदिक; सह ‘strength’ + -वन्)
तरुतारम्the more-overcoming, best at overcoming
तरुतारम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootतरुतार (प्रातिपदिक; तुलनात्मक/अतिशय; ‘more overcoming’) < √तॄ/तॄ ‘to cross, overcome’
रथानाम्of chariots
रथानाम्:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
अरिष्टनेमिम्with uninjured/undamaged rims
अरिष्टनेमिम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootअरिष्ट-नेमि (समास; नेमि ‘rim, felly’)
पृतनाजम्battle-conquering / battle-born (warrior)
पृतनाजम्:
कर्म
TypeAdjective/Noun
Rootपृतना-ज (समास; ज < √जि ‘to conquer’ / ‘born for’)
आशुम्swift
आशुम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootआशु (प्रातिपदिक)
स्वस्तयेfor well-being, for welfare
स्वस्तये:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootस्वस्ति (प्रातिपदिक)
तार्क्ष्यम्Tārkṣya (Garuda-like divine being / swift one)
तार्क्ष्यम्:
कर्म
TypeProper noun (deity/being)
Rootतार्क्ष्य (प्रातिपदिक; गरुड/तार्क्ष्य-देवता/अश्व-नाम) < तर्क्ष्य
इहhere
इह:
अधिकरण
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
हुवेमwe invoke/call
हुवेम:
क्रिया
TypeVerb
Root√ह्वे (ह्वयति ‘to call, invoke’)