Previous Mantra

Mantra 2

Sukta 10.177

Devata: Pataṅga / Gandharva / Vāk in relation to Ṛta

पतंगो वाचं मनसा बिभर्ति तां गन्धर्वोऽवदद्गर्भे अन्तः । तां द्योतमानां स्वर्यं मनीषामृतस्य पदे कवयो नि पान्ति ॥

प॒तं॒गो वाचं॒ मन॑सा बिभर्ति॒ तां ग॑न्ध॒र्वो॑ऽवद॒द्गर्भे॑ अ॒न्तः । तां द्योत॑मानां स्व॒र्यं॑ मनी॒षामृ॒तस्य॑ प॒दे क॒वयो॒ नि पा॑न्ति ॥

pataṅgó vā́caṃ mánasā bibharti tā́ṃ gandharvó ’vadad gárbhe antáḥ | tā́ṃ dyótamānāṃ svaryàṃ manīṣā́m ṛtásya padé kaváyo ní pānti ||

The Winged One bears the Word in the mind; the Gandharva spoke it within the womb of things. That shining, sun-bright inspiration the seers guard and drink in at the station of Ṛta (the Truth-Order).

प॒त॒ङ्गः । वाच॑म् । मन॑सा । बि॒भ॒र्ति॒ । तान् । ग॒न्ध॒र्वः॑ । अ॒व॒द॒त् । गर्भे॑ । अ॒न्तरिति॑ । ताम् । द्योत॑मानाम् । स्व॒र्य॑म् । म॒नी॒षाम् । ऋ॒तस्य॑ । प॒दे । क॒वयः॑ । नि । पा॒न्ति॒ ॥पतङ्गः । वाचम् । मनसा । बिभर्ति । तान् । गन्धर्वः । अवदत् । गर्भे । अन्तरिति । ताम् । द्योतमानाम् । स्वर्यम् । मनीषाम् । ऋतस्य । पदे । कवयः । नि । पान्ति ॥pataṅgaḥ | vācam | manasā | bibharti | tān | gandharvaḥ | avadat | garbhe | antar iti | tām | dyotamānām | svaryam | manīṣām | ṛtasya | pade | kavayaḥ | ni | pānti

पतङ्गःthe Patanga (sun/bird; a flying one)
पतङ्गः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootपतङ्ग (प्रातिपदिक)
वाचम्speech, utterance
वाचम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवाच् (प्रातिपदिक) < √वच्
मनसाwith the mind
मनसा:
करण
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
बिभर्तिbears, carries, supports
बिभर्ति:
TypeVerb
Root√भृ (भरणे)
ताम्that (her/it)
ताम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
गन्धर्वःthe Gandharva
गन्धर्वः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootगन्धर्व (प्रातिपदिक)
अवदत्spoke, uttered
अवदत्:
TypeVerb
Root√वद् (वदने)
गर्भेin the womb, within
गर्भे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootगर्भ (प्रातिपदिक)
अन्तःinside, within
अन्तः:
अधिकरण (देश/अवस्थान-निर्देश)
TypeIndeclinable
Rootअन्तः (अव्यय/निपात)
ताम्that (her/it)
ताम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
द्योतमानाम्shining, radiant
द्योतमानाम्:
कर्म (विशेष्य-विशेषणभावेन)
TypeParticiple (Adjective)
Root√द्योत्/द्युत् (दीप्तौ) → द्योतमान (वर्तमानकृदन्त)
स्वर्यम्heavenly, solar, belonging to the light (svar)
स्वर्यम्:
कर्म (विशेष्य-विशेषणभावेन)
TypeAdjective
Rootस्वर्य (प्रातिपदिक; ‘स्वर्’ सम्बन्धी)
मनीषाम्thought, inspired insight
मनीषाम्:
कर्म
TypeNoun
Rootमनीषा (प्रातिपदिक)
ऋतस्यof Ṛta (cosmic order/truth)
ऋतस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootऋत (प्रातिपदिक)
पदेin the place/step
पदे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootपद (प्रातिपदिक)
कवयःthe seers, poets
कवयः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootकवि (प्रातिपदिक)
निdown, in; (prefix)
नि:
TypeIndeclinable
Rootनि (उपसर्ग/अव्यय)
पान्तिprotect, guard
पान्ति:
TypeVerb
Root√पा (पालने/रक्षणे)