Next Mantra

Mantra 1

Sukta 10.170

Devata: Sūrya / the Great Light (Bṛhat, Vibhrāṭ) with Soma as sustenance; possibly a solar hymn within Soma liturgy

विभ्राड्बृहत्पिबतु सोम्यं मध्वायुर्दधद्यज्ञपतावविह्रुतम् । वातजूतो यो अभिरक्षति त्मना प्रजाः पुपोष पुरुधा वि राजति ॥

वि॒भ्राड्बृ॒हत्पि॑बतु सो॒म्यं मध्वायु॒र्दध॑द्य॒ज्ञप॑ता॒ववि॑ह्रुतम् । वात॑जूतो॒ यो अ॑भि॒रक्ष॑ति॒ त्मना॑ प्र॒जाः पु॑पोष पुरु॒धा वि रा॑जति ॥

vibhrā́ḍ bṛháṭ pibatu sómyaṁ mádhv ā́yur dáddhad yajñápatāv ávih rutám | vā́tajūto yó abhirákṣati tmánā prajā́ḥ pupoṣa purudhā́ ví rā́jati ||

Let the Vast, the all-shining drink the Soma-honey; let it set the life-force firmly in the lord of the sacrifice, unshaken. Wind-driven, it guards by its own self-being; it fosters the becomings and shines out in many ways.

वि॒ऽभ्राट् । बृ॒हत् । पि॒ब॒तु॒ । सो॒म्यम् । मधु॑ । आयुः॑ । दध॑त् । य॒ज्ञऽप॑तौ । अवि॑ऽहुतम् । वात॑ऽजूतः । यः । अ॒भि॒ऽरक्ष॑ति । त्मना॑ । प्र॒ऽजाः । पु॒पो॒ष॒ । पु॒रु॒धा । वि । रा॒ज॒ति॒ ॥विभ्राट् । बृहत् । पिबतु । सोम्यम् । मधु । आयुः । दधत् । यज्ञपतौ । अविहुतम् । वातजूतः । यः । अभिरक्षति । त्मना । प्रजाः । पुपोष । पुरुधा । वि । राजति ॥vi-bhrāṭ | bṛhat | pibatu | somyam | madhu | āyuḥ | dadhat | yajña-patau | avi-hutam | vāta-jūtaḥ | yaḥ | abhi-rakṣati | tmanā | pra-jāḥ | pupoṣa | purudhā | vi | rājat i

विभ्राट्shining, radiant (one)
विभ्राट्:
कर्तृ (यः … विभ्राट्) / विशेषण
TypeAdjective/Noun
Rootवि-√भ्राज् (भ्राज् दीप्तौ) / प्रातिपदिक: विभ्राज्
बृहत्great, lofty
बृहत्:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootबृहन्त् (प्रातिपदिक) < √बृह् (वृद्धौ) (परम्परागत व्युत्पत्ति)
पिबतुlet (him) drink
पिबतु:
क्रिया
TypeVerb
Root√पा (पाने)
सोम्यम्Soma-like, pertaining to Soma
सोम्यम्:
कर्म (मधु) / विशेषण
TypeAdjective
Rootसोम्य (प्रातिपदिक) < सोम
मधुsweet drink; honey; mead
मधु:
कर्म
TypeNoun
Rootमधु (प्रातिपदिक)
आयुःlife, lifespan
आयुः:
कर्म (दधत्) / फल
TypeNoun
Rootआयुस् (प्रातिपदिक)
दधत्placing, bestowing
दधत्:
कर्तृ (यः … दधत्) सहक्रिया
TypeVerb (participle)
Root√धा (धारणे/स्थापने)
यज्ञपतौin/at the lord of the sacrifice
यज्ञपतौ:
अधिकरण (यज्ञपतौ = in/at the lord of the sacrifice) / लक्ष्य-स्थान
TypeNoun
Rootयज्ञपति (प्रातिपदिक)
अविह्रुतम्not deviated, unerring, not gone astray
अविह्रुतम्:
कर्म-विशेषण (मधु/सोम्यम्)
TypeAdjective (past passive participle)
Rootअ-वि-√ह्रु (ह्रु/ह्रव् चलने/वञ्चने; ‘to go astray’) → अविह्रुत (ppp)
वातजूतःwind-driven, impelled by the wind
वातजूतः:
कर्तृ-विशेषण (यः)
TypeAdjective
Rootवात (प्रातिपदिक) + जूत (ppp) < √जु/√जव् (प्रेरणे/वेगे) ‘impelled’
यःwho
यः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अभिरक्षतिprotects, guards
अभिरक्षति:
क्रिया
TypeVerb
Rootअभि-√रक्ष् (रक्षणे)
त्मनाby himself; with his own self/power
त्मना:
करण (by oneself / with one’s own power)
TypeNoun (instrumental)
Rootत्मन् (प्रातिपदिक; ‘self’)
प्रजाःcreatures, offspring, peoples
प्रजाः:
कर्म (पुपोष)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
पुपोषhas nourished; nourishes (perfect)
पुपोष:
क्रिया
TypeVerb
Root√पुष् (पोषणे)
पुरुधाin many ways; manifoldly
पुरुधा:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootपुरुधा (अव्यय; ‘in many ways’)
विapart, widely, distinctly
वि:
क्रियाविशेषण/उपसर्ग (राजति)
TypeIndeclinable (preverb)
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
राजतिshines; rules; is resplendent
राजति:
क्रिया
TypeVerb
Root√राज् (दीप्तौ/राज्ये)