Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 10.166

Rishi: Late/anonymous.
Devata: Vācaspati (explicit).
Chandas: Likely Anuṣṭubh; confirm by scan.

अत्रैव वोऽपि नह्याम्युभे आर्त्नी इव ज्यया । वाचस्पते नि षेधेमान्यथा मदधरं वदान् ॥

अत्रै॒व वोऽपि॑ नह्याम्यु॒भे आर्त्नी॑ इव॒ ज्यया॑ । वाच॑स्पते॒ नि षे॑धे॒मान्यथा॒ मदध॑रं॒ वदा॑न् ॥

átraiva vo’pi nahyāmy ubhé ā́rtnī iva jyáyā | vā́caspate ní ṣedhemā́nyáthā mád adharáṃ vádān ||

Here itself I bind you fast, as with a bowstring binding both ends. O Lord of the Word, restrain these, so that they speak beneath me—no longer above my truth.

अत्र॑ । ए॒व । वः॒ । अपि॑ । न॒ह्या॒मि॒ । उ॒भे इति॑ । आर्त्नी॑ इ॒वेत्यार्त्नी॑ऽइव । ज्यया॑ । वाचः॑ । प॒ते॒ । नि । से॒ध॒ । इ॒मान् । यथा॑ । मत् । अध॑रम् । वदा॑न् ॥अत्र । एव । वः । अपि । नह्यामि । उभे इति । आर्त्नी इवेत्यार्त्नीइव । ज्यया । वाचः । पते । नि । सेध । इमान् । यथा । मत् । अधरम् । वदान् ॥atra | eva | vaḥ | api | nahyāmi | ubhe iti | ātnīrivetyātnīr-iva | jyayā | vācaḥ | pate | ni | sedha | imān | yathā | mat | adharam | vadān

अत्रhere
अत्र:
अधिकारण
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
एवindeed, just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
वःfor you / of you
वः:
सम्प्रदान (beneficiary/for you) / सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयुष्मद्
अपिalso
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
नह्यामिI bind, I fasten
नह्यामि:
क्रिया (कर्तृ: अहम्)
TypeVerb
Rootनह् (नह्यति/नह्यते)
उभेboth
उभे:
कर्म (of नह्यामि)
TypePronoun/Adjective
Rootउभ (उभय) सर्वनाम-प्रातिपदिक
आर्त्नीthe two forearms/hands
आर्त्नी:
कर्म (apposition to उभे)
TypeNoun
Rootआर्त्नी (प्रातिपदिक) ‘forearm/hand’
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
ज्ययाwith a bowstring
ज्यया:
करण
TypeNoun
Rootज्या (प्रातिपदिक) ‘bowstring’
वाचस्पतेO Lord of Speech (Vācaspati)
वाचस्पते:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootवाचस्-पति (प्रातिपदिक)
निdown, back (prefix)
नि:
TypeIndeclinable
Rootनि (उपसर्ग/अव्यय)
षेधेrestrain!, repel!, hold back!
षेधे:
क्रिया (कर्तृ: त्वम् = वाचस्पति)
TypeVerb
Rootसध्/सिध् (Vedic: ‘to restrain/repel/ward off’; with नि)
इमानिthese
इमानि:
कर्म (of षेधे)
TypePronoun
Rootइदम्
अयथाimproperly, not rightly
अयथा:
TypeIndeclinable
Rootअ-यथा (अव्यय)
मत्from me
मत्:
अपादान
TypePronoun
Rootअस्मद्
अधरम्downward, low; inferior
अधरम्:
कर्म/क्रियाविशेषण (with वदान्)
TypeAdjective/Noun
Rootअधर (प्रातिपदिक)
वदान्speaking, uttering
वदान्:
कर्ता (implicit agent: ‘one who speaks’)
TypeVerb (participle)
Rootवद्