Previous Mantra

Mantra 5

Sukta 10.164

Rishi: As per RV 10.164 tradition (variable)
Devata: Protective/expiatory force; the verse functions as a sealing formula rather than a single-person devatā invocation
Chandas: Jagatī (probable due to length; confirm by scan)

अजैष्माद्यासनाम चाभूमानागसो वयम् । जाग्रत्स्वप्नः संकल्पः पापो यं द्विष्मस्तं स ऋच्छतु यो नो द्वेष्टि तमृच्छतु ॥

अजै॑ष्मा॒द्यास॑नाम॒ चाभू॒माना॑गसो व॒यम् । जा॒ग्र॒त्स्व॒प्नः सं॑क॒ल्पः पा॒पो यं द्वि॒ष्मस्तं स ऋ॑च्छतु॒ यो नो॒ द्वेष्टि॒ तमृ॑च्छतु ॥

ajáiṣmā́dyāsanā́ma cā́bhūm ā́nāgaso vayám | jā́grat-svápnaḥ saṃkalpáḥ pāpó yaṃ dviṣmá taṃ sá ṛcchatú yó no dveṣṭí tám ṛcchatú ||

We have conquered today; we have attained and become without fault. The evil intention born of waking and of dream—may it go to the one we hate; may it go to the one who hates us.

अजै॑ष्म । अ॒द्य । अस॑नाम । च॒ । अभू॑म । अना॑गसः । व॒यम् । जा॒ग्र॒त्ऽस्व॒प्नः । स॒म्ऽक॒ल्पः । पा॒पः । यम् । द्वि॒ष्मः । तम् । सः । ऋ॒च्छ॒तु॒ । यः । नः॒ । द्वे॒ष्टि॒ । तम् । ऋ॒च्छ॒तु॒ ॥अजैष्म । अद्य । असनाम । च । अभूम । अनागसः । वयम् । जाग्रत्स्वप्नः । सम्कल्पः । पापः । यम् । द्विष्मः । तम् । सः । ऋच्छतु । यः । नः । द्वेष्टि । तम् । ऋच्छतु ॥ajaiṣma | adya | asanāma | ca | abhūma | anāgasaḥ | vayam | jāgrat-svapnaḥ | sam-kalpaḥ | pāpaḥ | yam | dviṣmaḥ | tam | saḥ | ṛcchatu | yaḥ | naḥ | dveṣṭi | tam | ṛcchatu

अजैष्मwe conquered / we have overcome
अजैष्म:
Kartā
TypeVerb
Rootजि (√जि ‘to conquer’)
अद्यासानाम्of today’s (ones/acts)
अद्यासानाम्:
Adhikaraṇa
TypeAdjective
Rootअद्यास (प्रातिपदिक; ‘today’s, belonging to today’)
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (avyaya)
अभूमाwe became / we have become
अभूमा:
Kartā
TypeVerb
Rootभू (√भू ‘to be, become’)
अनागसःsinless, guiltless
अनागसः:
Kartā
TypeAdjective
Rootअनागस् (प्रातिपदिक; ‘sinless, guiltless’)
वयम्we
वयम्:
Kartā
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
जाग्रत्waking (state)
जाग्रत्:
Karma
TypeParticiple/Adjective
Rootजागृ (√जागृ ‘to be awake’) → जाग्रत् (वर्तमान कृदन्त)
स्वप्नःsleep/dream
स्वप्नः:
Kartā
TypeNoun
Rootस्वप्न (प्रातिपदिक; ‘sleep, dream’)
संकल्पःresolve, intention
संकल्पः:
Kartā
TypeNoun
Rootसंकल्प (प्रातिपदिक; ‘intention, resolve’)
पापःthe evil (one/thing)
पापः:
Kartā
TypeAdjective (used substantively)
Rootपाप (प्रातिपदिक; ‘evil, sinful’)
यम्whom
यम्:
Karma
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
द्विष्मःwe hate
द्विष्मः:
Kartā
TypeVerb
Rootद्विष् (√द्विष् ‘to hate’)
तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सःhe
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ऋच्छतुlet (it/he) go/reach
ऋच्छतु:
Kartā
TypeVerb
Rootऋच्छ्/ऋ (√ऋ ‘to go, reach’)
यःwho
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नःus / our
नः:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (enclitic pronoun)
द्वेष्टिhates
द्वेष्टि:
Kartā
TypeVerb
Rootद्विष् (√द्विष् ‘to hate’)
तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ऋच्छतुlet (it/he) go/reach
ऋच्छतु:
Kartā
TypeVerb
Rootऋच्छ्/ऋ (√ऋ ‘to go, reach’)