Mantra 5
Sukta 10.153
Rishi: Traditionally a late Vedic seer (RV 10.153 Indra hymn; exact attribution varies—external confirmation required)
Devata: Indra
Chandas: Gāyatrī or Anuṣṭubh-like short meter (verse is short; exact meter requires pada count verification)
Samhita Patha (Devanagari)
त्वमिन्द्राभिभूरसि विश्वा जातान्योजसा । स विश्वा भुव आभवः ॥
Samhita Patha (IAST)
त्वमि॑न्द्राभि॒भूर॑सि॒ विश्वा॑ जा॒तान्योज॑सा । स विश्वा॒ भुव॒ आभ॑वः ॥
Transliteration
tvám índrābhíbhūr asi víśvā jātā́ny ójasā | sá víśvā bhúva ā́bhavaḥ ||
Translation
Thou, O Indra, art the overmastering power; by thy concentrated energy thou surpassest all that is born, and thou becomest the wide support and mastery of all the worlds of becoming.
Padapatha (Word Analysis)
त्वम् । इ॒न्द्र॒ । अ॒भि॒ऽभूः । अ॒सि॒ । विश्वा॑ । जा॒तानि॑ । ओज॑सा । सः । विश्वा॑ । भुवः॑ । आ । अ॒भ॒वः॒ ॥त्वम् । इन्द्र । अभिभूः । असि । विश्वा । जातानि । ओजसा । सः । विश्वा । भुवः । आ । अभवः ॥tvam | indra | abhi-bhūḥ | asi | viśvā | jātāni | ojasā | saḥ | viśvā | bhuvaḥ | ā | abhavaḥ
Word by Word
त्वम्thou, you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
अभिभूःthou overcomest, art overpowering
अभिभूः:
क्रिया
TypeVerb
Rootअभि-भू (धातु √भू ‘to be, become’ with उपसर्ग अभि-; here ‘to overpower’)
असिart
असि:
क्रिया
TypeVerb
Root√अस् (धातु ‘to be’)
विश्वाall (things)
विश्वा:
कर्म
TypeAdjective (used substantively)
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
जातानिborn, produced; creatures/things that are born
जातानि:
कर्म (विश्वा जातानि = ‘all born beings/things’)
TypeParticiple (adjectival) used substantively
Root√जन् (धातु ‘to be born’) → जात (कृदन्त-प्रातिपदिक, भूतकृदन्त)
ओजसाby (thy) might, with strength
ओजसा:
करण
TypeNoun
Rootओजस् (प्रातिपदिक)
सःhe; that (one)
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
विश्वाall (things)
विश्वा:
कर्म
TypeAdjective (used substantively)
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
भुवःworlds, realms, beings
भुवः:
कर्म
TypeNoun
Rootभुवन/भुवस् (प्रातिपदिक; ‘worlds/realms’; Vedic form)
आunto, toward; completely
आ:
क्रियाविशेषण (उपसर्ग)
TypeIndeclinable (preverb)
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
अभवःthou becamest; thou didst become
अभवः:
क्रिया
TypeVerb
Root√भू (धातु ‘to be, become’)