HomeRig VedaMandala 10Sukta 14Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 10.14

Devata: Yama Vaivasvata (often with Pitṛs as associated powers)
Chandas: Trishtubh (standard for many RV 10.14 verses; requires verification)

परेयिवांसं प्रवतो महीरनु बहुभ्यः पन्थामनुपस्पशानम् । वैवस्वतं संगमनं जनानां यमं राजानं हविषा दुवस्य ॥

प॒रे॒यि॒वांसं॑ प्र॒वतो॑ म॒हीरनु॑ ब॒हुभ्य॒: पन्था॑मनुपस्पशा॒नम् । वै॒व॒स्व॒तं सं॒गम॑नं॒ जना॑नां य॒मं राजा॑नं ह॒विषा॑ दुवस्य ॥

paréyivāṃsaṃ praváto mahī́r ánu bahúbhyaḥ pánthām anupaspaśānám | vaivasvatáṃ saṅgámanam jánānāṃ yámam rājānam havíṣā duvasya ||

Serve with the offering King Yama, the son of Vivasvat—he who has gone before along the great descending slopes, who has discerned the path for many, the gathering-place where human beings meet beyond.

प॒रे॒यि॒ऽवांस॑म् । प्र॒ऽवतः॑ । म॒हीः । अनु॑ । ब॒हुऽभ्यः॑ । पन्था॑म् । अ॒नु॒ऽप॒स्प॒शा॒नम् । वै॒व॒स्व॒तम् । स॒म्ऽगम॑नम् । जना॑नाम् । य॒मम् । राजा॑नम् । ह॒विषा॑ । दु॒व॒स्य॒ ॥परेयिवांसम् । प्रवतः । महीः । अनु । बहुभ्यः । पन्थाम् । अनुपस्पशानम् । वैवस्वतम् । सम्गमनम् । जनानाम् । यमम् । राजानम् । हविषा । दुवस्य ॥pareyi-vāṃsam | pra-vataḥ | mahīḥ | anu | bahu-bhyaḥ | panthām | anu-paspaśānam | vaivasvatam | sam-gamanam | janānām | yamam | rājānam | haviṣā | duvasya

परेयिवांसम्gone forth/ departed
परेयिवांसम्:
कर्म (यमं विशेषयति)
TypeAdjective (participial)
Rootपरा-इ (धातु √इ ‘गमन’) → कृत्-प्रातिपदिक ‘परेयिवांस्’ (पर-उपसर्गपूर्वक)
प्रवतःfrom the slopes/ from the downward courses
प्रवतः:
अपादान (यतः/यस्याः)
TypeNoun
Rootप्रवत् (प्र-√वह्/√वृ?; प्रातिपदिक ‘प्रवत्’ = ढाल/प्रवाह/उतार)
महीःthe great (paths/regions)
महीः:
कर्म (अनु—गमनस्य/अनुसरणस्य विषयः)
TypeAdjective (used substantively)
Rootमही (प्रातिपदिक; ‘मह्’ भाव/वृद्ध्यर्थ)
अनुalong, after
अनु:
TypeIndeclinable
Rootअनु
बहुभ्यःto/for many; from many
बहुभ्यः:
सम्प्रदान/अपादान (सन्दर्भानुसार: ‘many (people/ones)’ के लिए/से)
TypeAdjective (used substantively)
Rootबहु (प्रातिपदिक)
पन्थाम्the path
पन्थाम्:
कर्म (अनुपस्पशानम्—यः पन्थानं पश्यति)
TypeNoun
Rootपथिन्/पन्था (प्रातिपदिक)
अनुपस्पशानम्observing/looking along (the path)
अनुपस्पशानम्:
कर्म (यमं विशेषयति)
TypeVerb (participial)
Rootअनु-√स्पश्/√पश् (वेद. ‘पस्पश्’ = परिपूर्ण/आवृत्त-दर्शन) → ‘अनु-पस्पशान’
वैवस्वतम्son of Vivasvat (Vaivasvata)
वैवस्वतम्:
कर्म (यमं विशेषयति)
TypeAdjective
Rootवैवस्वत (प्रातिपदिक; ‘विवस्वत्’ से अपत्य/सम्बन्ध)
संगमनम्meeting-place, gathering
संगमनम्:
कर्म/विशेष्य (यमं—‘जनानां संगमनम्’)
TypeNoun
Rootसम्-√गम् → ‘संगमन’ (प्रातिपदिक)
जनानाम्of people
जनानाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
यमम्Yama
यमम्:
कर्म (दुवस्य—यमं दुवस्य)
TypeNoun (proper)
Rootयम (प्रातिपदिक)
राजानम्king
राजानम्:
कर्म (यमं विशेषयति)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
हविषाwith oblation
हविषा:
करण
TypeNoun
Rootहविस् (प्रातिपदिक)
दुवस्यworship/serve (you should honor)
दुवस्य:
TypeVerb
Root√दुवस् (वेद. ‘सेवा/पूजा/उपासना’)