Previous Mantra

Mantra 6

Sukta 10.136

Rishi: Keśin Dārbhya
Devata: Keśin/Muni in communion with Gandharva-Apsaras powers; ketá as the guiding light-sign
Chandas: Triṣṭubh

अप्सरसां गन्धर्वाणां मृगाणां चरणे चरन् । केशी केतस्य विद्वान्त्सखा स्वादुर्मदिन्तमः ॥

अ॒प्स॒रसां॑ गन्ध॒र्वाणां॑ मृ॒गाणां॒ चर॑णे॒ चर॑न् । के॒शी केत॑स्य वि॒द्वान्त्सखा॑ स्वा॒दुर्म॒दिन्त॑मः ॥

apsarásāṃ gandharvā́ṇāṃ mṛgā́ṇāṃ cárane cáran | keśī ketásya vidvā́n sákhā svādúr madín-tamaḥ ||

Moving in the track of the Apsarases and Gandharvas, and in the roaming of the wild powers, the long-haired one knows the secret sign (ketá). He is the friend of that inner Light, sweetest in rapture.

अ॒प्स॒रसा॑म् । ग॒न्ध॒र्वाणा॑म् । मृ॒गाणा॑म् । चर॑णे । चर॑न् । के॒शी । केत॑स्य । वि॒द्वान् । सखा॑ । स्वा॒दुः । म॒दिन्ऽत॑मः ॥अप्सरसाम् । गन्धर्वाणाम् । मृगाणाम् । चरणे । चरन् । केशी । केतस्य । विद्वान् । सखा । स्वादुः । मदिन्तमः ॥apsarasām | gandharvāṇām | mṛgāṇām | caraṇe | caran | keśī | ketasya | vidvān | sakhā | svāduḥ | madin-tamaḥ

अप्सरसाम्of the Apsarases
अप्सरसाम्:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootअप्सरस् (प्रातिपदिक) < अप् ‘जल’ + सरस्/√सृ ‘सरना’ (व्युत्पत्त्यर्थ)
गन्धर्वाणाम्of the Gandharvas
गन्धर्वाणाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootगन्धर्व (प्रातिपदिक)
मृगाणाम्of the wild animals (deer)
मृगाणाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootमृग (प्रातिपदिक)
चरणेin the track/footstep; in the roaming-range
चरणे:
अधिकरण (locus)
TypeNoun
Rootचरण (प्रातिपदिक)
चरन्roaming, moving about
चरन्:
कर्ता (of implied finite verb ‘is/roams’)
TypeVerb (participle)
Root√चर् (चरति)
केशीthe long-haired one (Keśin)
केशी:
कर्ता
TypeNoun/Adjective
Rootकेशिन् (प्रातिपदिक; ‘केश’ + इन्)
केतस्यof the sign/banner; of the portent
केतस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootकेत (प्रातिपदिक)
विद्वान्knowing, wise
विद्वान्:
कर्ता (apposition to केशी)
TypeAdjective (participle)
Root√विद् (वेद) → विद्वस् (प्रातिपदिक)
सखाfriend, companion
सखा:
कर्ता (apposition)
TypeNoun
Rootसखि (प्रातिपदिक)
स्वादुःsweet, pleasant
स्वादुः:
कर्ता (apposition)
TypeAdjective
Rootस्वादु (प्रातिपदिक)
मदिन्intoxicating; exhilarating
मदिन्:
कर्ता (apposition)
TypeAdjective
Rootमदिन् (प्रातिपदिक; √मद् ‘हर्ष/मद’ + इन्)
तमःmost (exceedingly)
तमः:
कर्ता (apposition)
TypeAdjective (superlative used substantively)
Rootतम (प्रातिपदिक; तमतम-प्रत्यय, superlative)