Mantra 7
Sukta 10.127
Devata: Uṣas (Dawn) invoked at the end of the Rātrī sequence
Samhita Patha (Devanagari)
उप मा पेपिशत्तमः कृष्णं व्यक्तमस्थित । उष ऋणेव यातय ॥
Samhita Patha (IAST)
उप॑ मा॒ पेपि॑श॒त्तम॑: कृ॒ष्णं व्य॑क्तमस्थित । उष॑ ऋ॒णेव॑ यातय ॥
Transliteration
úpa mā pepiśat támaḥ kṛṣṇáṃ vyàktam asthita | úṣa ṛṇéva yātaya ||
Translation
Darkness—black and clearly formed—has pressed close upon me and taken its stand; O Dawn, drive it away as one drives off a debt, clearing the being for the next advance of light.
Padapatha (Word Analysis)
उप॑ । मा॒ । पेपि॑शत् । तमः॑ । कृ॒ष्णम् । विऽअ॑क्तम् । अ॒स्थि॒त॒ । उषः॑ । ऋ॒णाऽइ॑व । या॒त॒य॒ ॥उप । मा । पेपिशत् । तमः । कृष्णम् । विअक्तम् । अस्थित । उषः । ऋणाइव । यातय ॥upa | mā | pepiśat | tamaḥ | kṛṣṇam | vi-aktam | asthita | uṣaḥ | ṛṇā-iva | yātaya
Word by Word
उपup, near; (as preverb) upon/over
उप:
—
TypeIndeclinable
Rootउप (उपसर्ग/निपात)
माme
मा:
Karma
TypePronoun
Rootअस्मद् (अहम्-प्रातिपदिक)
पेपिशत्has fashioned/formed; has made
पेपिशत्:
Kartā (क्रिया)
TypeVerb
Rootपिश् (पिशँ—अलङ्कारे/लेपने ‘to adorn, form, shape’)
तमःdarkness
तमः:
Kartā
TypeNoun
Rootतमस्
कृष्णम्black, dark
कृष्णम्:
Karma
TypeAdjective
Rootकृष्ण
व्यक्तम्made manifest, clearly distinguished
व्यक्तम्:
Karma
TypeAdjective
Rootवि + अञ्ज्/अक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक ‘व्यक्त’ = ‘manifest, distinct’)
अस्थितstood; has come to stand
अस्थित:
Kartā (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (तिष्ठति) with preverb आ- (आ + स्था)
उषःDawn
उषः:
Kartā
TypeNoun
Rootउषस्
ऋणेवlike a debt
ऋणेव:
—
TypeNoun + Indeclinable (simile)
Rootऋण + इव
यातयdrive away; dispel
यातय:
Kartā (आज्ञा-क्रिया)
TypeVerb
Rootयातय् (णिजन्त/कारणार्थक from यत्/या—‘to drive away, remove’)