Previous Mantra

Mantra 8

Sukta 10.126

Rishi: Traditionally assigned to a seer of the late Tenth Maṇḍala (Anukramaṇī-dependent; often connected with Aditya-invocations)
Devata: Vasus and Agni (liberating and forward-carrying powers)
Chandas: Anuṣṭubh (likely for RV 10.126; verse-level confirmation may vary)

यथा ह त्यद्वसवो गौर्यं चित्पदि षिताममुञ्चता यजत्राः । एवो ष्वस्मन्मुञ्चता व्यंहः प्र तार्यग्ने प्रतरं न आयुः ॥

यथा॑ ह॒ त्यद्व॑सवो गौ॒र्यं॑ चित्प॒दि षि॒ताममु॑ञ्चता यजत्राः । ए॒वो ष्व१॒॑स्मन्मु॑ञ्चता॒ व्यंह॒: प्र ता॑र्यग्ने प्रत॒रं न॒ आयु॑: ॥

yáthā ha tyád vasavo gáuryam cit padí ṣitā́m amuñcatā yajatrāḥ | évō ṣv asmán muñcatā vy àṃháḥ prá tāry agne prataráṃ na ā́yuḥ ||

As once, O Vasus worthy of the offering, you released even the bright one bound in the snare, so now release us from the divided distress; and you, Agni, carry us forward—further and more victoriously—into our life-force and its continuance.

यथा॑ । ह॒ । त्यत् । व॒स॒वः॒ । गौ॒र्य॑म् । चि॒त् । प॒दि । सि॒ताम् । अमु॑ञ्चत । य॒ज॒त्राः॒ । ए॒वो इति॑ । सु । अ॒स्मत् । मु॒ञ्च॒त॒ । वि । अंहः॑ । प्र । ता॒रि॒ । अ॒ग्ने॒ । प्र॒ऽत॒रम् । नः॒ । आयुः॑ ॥यथा । ह । त्यत् । वसवः । गौर्यम् । चित् । पदि । सिताम् । अमुञ्चत । यजत्राः । एवो इति । सु । अस्मत् । मुञ्चत । वि । अंहः । प्र । तारि । अग्ने । प्रतरम् । नः । आयुः ॥yathā | ha | tyat | vasavaḥ | gauryam | cit | padi | sitām | amuñcata | yajatrāḥ | evo iti | su | asmat | muñcata | vi | aṃhaḥ | pra | tāri | agne | pra-taram | naḥ | āyuḥ

यथाjust as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा (avyaya-prātipadika)
indeed
:
TypeIndeclinable
Rootह (avyaya)
त्यत्that (thing)
त्यत्:
(सन्दर्भानुसार) कर्म/विषय
TypePronoun
Rootतद् (sarvanāma-prātipadika)
वसवःthe Vasus (a class of gods)
वसवः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवसु (prātipadika)
गौर्यम्the ‘gāurya’ (bovine/bright state; here: the cow/brightness as an object)
गौर्यम्:
कर्म
TypeNoun/Abstract
Rootगौर्य (prātipadika; from गो/गौर ‘cow, bright’ > ‘bovine/brightness’)
चित्even
चित्:
TypeIndeclinable
Rootचित् (avyaya)
पदिin/at the step, track, place
पदि:
अधिकरण
TypeNoun
Rootपद (prātipadika)
षिताम्the sharpened (ones) / the sharp (things)
षिताम्:
कर्म
TypeAdjective (used substantively)
Rootषिता (ppp-adj. from √षि/√शि ‘to sharpen’ > ‘sharp’)
अमुञ्चतthey released / let go
अमुञ्चत:
क्रिया
TypeVerb
Root√मुच् (मुचँ) ‘to release, set free’
यजत्राःO worshipful ones
यजत्राः:
सम्बोधन
TypeAdjective (vocative)
Rootयजत्र (adj. from √यज् ‘to worship’)
एवjust so
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव (avyaya)
indeed
:
TypeIndeclinable
Rootउ (avyaya)
स्वःnow / well
स्वः:
TypeIndeclinable
Rootस्वः (avyaya)
अस्मत्from us
अस्मत्:
अपादान
TypePronoun
Rootअस्मद् (sarvanāma-prātipadika)
मुञ्चतrelease (you all)!
मुञ्चत:
क्रिया
TypeVerb
Root√मुच् (मुचँ) ‘to release’
विapart, away
वि:
TypeIndeclinable
Rootवि (upasarga)
अंहःdistress, sin, trouble
अंहः:
कर्म
TypeNoun
Rootअंहस् (prātipadika)
प्रforth, forward
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र (upasarga)
तारिcarry across!
तारि:
क्रिया
TypeVerb
Root√तॄ (तॄँ) ‘to cross over’
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (prātipadika)
प्रतरम्more forward; further; better
प्रतरम्:
TypeAdverb (comparative)
Rootप्रतर (comparative adv./adj. from प्र ‘forward’)
like, as
:
TypeIndeclinable
Rootन (avyaya)
नःof us / our
नः:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootअस्मद् (enclitic pronoun)
आयुःlife, lifespan
आयुः:
कर्तृ/विषय
TypeNoun
Rootआयुस् (prātipadika)