Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 10.123

Rishi: Same hymn-cycle attribution as RV 10.123 (Vena-related).
Devata: Vena as mediator of the luminous revelation; Ṛta as governing principle; implied solar-golden power.
Chandas: Triṣṭubh.

समुद्रादूर्मिमुदियर्ति वेनो नभोजाः पृष्ठं हर्यतस्य दर्शि । ऋतस्य सानावधि विष्टपि भ्राट् समानं योनिमभ्यनूषत व्राः ॥

स॒मु॒द्रादू॒र्मिमुदि॑यर्ति वे॒नो न॑भो॒जाः पृ॒ष्ठं ह॑र्य॒तस्य॑ दर्शि । ऋ॒तस्य॒ साना॒वधि॑ वि॒ष्टपि॒ भ्राट् स॑मा॒नं योनि॑म॒भ्य॑नूषत॒ व्राः ॥

samudrā́d ū́rmim úd iyarti véno nabhojā́ḥ pṛṣṭháṁ haryatá̄́sya darśi | ṛtásya sā́nāv ádhi viṣṭápi bhrā́ṭ samānáṁ yónim abhy ànūṣata vrā́ḥ ||

From the ocean-depth Vena lifts up the wave; heaven-born, he reveals the back of the golden one. Upon the summit of Ṛta, in the highest seat, the radiant powers move toward the one common womb, chanting their assent.

स॒मु॒द्रात् । ऊ॒र्मिम् । उत् । इ॒य॒र्ति॒ । वे॒नः । न॒भः॒ऽजाः । पृ॒ष्ठम् । ह॒र्य॒तस्य॑ । द॒र्शि॒ । ऋ॒तस्य॑ । सानौ॑ । अधि॑ । वि॒ष्टपि॑ । भ्राट् । स॒मा॒नम् । योनि॑म् । अ॒भि । अ॒नू॒ष॒त॒ । व्राः ॥समुद्रात् । ऊर्मिम् । उत् । इयर्ति । वेनः । नभःजाः । पृष्ठम् । हर्यतस्य । दर्शि । ऋतस्य । सानौ । अधि । विष्टपि । भ्राट् । समानम् । योनिम् । अभि । अनूषत । व्राः ॥samudrāt | ūrmim | ut | iyarti | venaḥ | nabhaḥ-jāḥ | pṛṣṭham | haryatasya | darśi | ṛtasya | sānau | adhi | viṣṭapi | bhrāṭ | samānam | yonim | abhi | ānūṣata | vrāḥ

समुद्रात्from the ocean
समुद्रात्:
अपादान
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक)
ऊर्मिम्a wave
ऊर्मिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootऊर्मि (प्रातिपदिक)
उद्up, forth
उद्:
TypeIndeclinable
Rootउद् (उपसर्ग)
ईयर्तिsets in motion / raises
ईयर्ति:
क्रिया
TypeVerb
Rootईर् (धातु) / √ईर् ‘to raise, set in motion’
वेनःVena (a seer/solar being)
वेनः:
कर्ता
TypeNoun
Rootवेन (प्रातिपदिक)
नभोजाःsky-born / moving in the sky
नभोजाः:
कर्ता (वेनस्य विशेषणम्)
TypeAdjective (used substantively)
Rootनभोजस् (प्रातिपदिक; ‘sky-born/sky-going’)
पृष्ठम्back, surface
पृष्ठम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपृष्ठ (प्रातिपदिक)
हर्यतस्यof the lovely/desirable (one/thing)
हर्यतस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeAdjective
Rootहर्यत (प्रातिपदिक; ‘desirable, lovely’)
दर्शिthe seeing one / seer
दर्शि:
कर्ता (वेनस्य विशेषणम्)
TypeNoun/Adjective
Rootदर्शि (प्रातिपदिक; ‘seeing, seer/vision’)
ऋतस्यof Ṛta (cosmic order)
ऋतस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootऋत (प्रातिपदिक)
सानौon the summit / ridge
सानौ:
अधिकरण
TypeNoun
Rootसानु (प्रातिपदिक)
अधिupon, over
अधि:
TypeIndeclinable
Rootअधि (उपसर्ग/अव्यय)
विष्टपिin the wide expanse / in the world-space
विष्टपि:
अधिकरण
TypeNoun
Rootविष्टपि (प्रातिपदिक; ‘wide expanse/seat; world’)
भ्राट्shining, blazing
भ्राट्:
कर्ता/विशेषण (वेनस्य)
TypeKṛdanta (participle used as predicate)
Rootभ्राज् (धातु) → भ्राट् (वेदिक निपातित/कृदन्त-प्रयोग; ‘shining’)
समानम्the same, common
समानम्:
कर्म (योनि-विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसमान (प्रातिपदिक)
योनिम्womb, source, abode
योनिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootयोनि (प्रातिपदिक)
अभिtowards, upon
अभि:
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
अनूषतthey settled/dwelt (after him/thereupon)
अनूषत:
क्रिया
TypeVerb
Rootवस्/उष् (धातु; वेदिक) ‘to dwell/settle’ (अनु-उपसर्गयुक्त)
व्राःthe men/companions (Vedic: ‘vrās’)
व्राः:
कर्ता (अनूषत इत्यस्य)
TypeNoun
Rootव्र (प्रातिपदिक; वेदिक बहुवचन-रूप) / सम्भवतः ‘व्राः’ = ‘व्राः (जनाः/वीराः)’