Mantra 5
Sukta 10.118
Devata: Agni
Chandas: Gāyatrī (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
जरमाणः समिध्यसे देवेभ्यो हव्यवाहन । तं त्वा हवन्त मर्त्याः ॥
Samhita Patha (IAST)
जर॑माण॒: समि॑ध्यसे दे॒वेभ्यो॑ हव्यवाहन । तं त्वा॑ हवन्त॒ मर्त्या॑: ॥
Transliteration
járamāṇaḥ sám idhyase devébhyō havyavāhana | táṃ tvā havanta mártyāḥ ||
Translation
Growing in your flame, you are kindled for the gods, O carrier of the offering. The mortals call you—because in you their ascent finds a path.
Padapatha (Word Analysis)
जर॑माणः । सम् । इ॒ध्य॒से॒ । दे॒वेभ्यः॑ । ह॒व्य॒ऽवा॒ह॒न॒ । तम् । त्वा॒ । ह॒व॒न्त॒ । मर्त्याः॑ ॥जरमाणः । सम् । इध्यसे । देवेभ्यः । हव्यवाहन । तम् । त्वा । हवन्त । मर्त्याः ॥jaramāṇaḥ | sam | idhyase | devebhyaḥ | havya-vāhana | tam | tvā | havanta | martyāḥ
Word by Word
जरमाणःaging; growing old
जरमाणः:
Kartā (समिध्यसे का कर्ता)
TypeAdjective (participle)
Root√जॄ (जरा- ‘to grow old’) → जॄ/जॢ-धातु से वर्तमान-कृदन्त ‘जरमाण’
समिध्यसेyou are kindled; you kindle up
समिध्यसे:
Kriyā (मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + √इध् (इध् ‘to kindle, ignite’)
देवेभ्यःfor the gods
देवेभ्यः:
Sampradāna (जिसके लिए/को)
TypeNoun
Rootदेव
हव्यवाहनO oblation-carrier (Agni)
हव्यवाहन:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun (vocative epithet)
Rootहव्य + वाहन (√वह् ‘to carry’)
तम्him
तम्:
Karma (हवन्ति का कर्म)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
त्वाyou
त्वा:
Karma (हवन्ति का कर्म)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
हवन्तthey invoke; they call
हवन्त:
Kriyā (मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Root√हू (ह्वे ‘to call, invoke’) → ‘हव’ (वैदिक)
मर्त्याःmortals
मर्त्याः:
Kartā (हवन्ति का कर्ता)
TypeNoun
Rootमर्त्य