Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 10.109

Rishi: Unknown/unspecified in input (traditional Anukramaṇī assigns RV 10.109 to a specific seer; not provided here)
Devata: Bṛhaspati (with Soma as enabling power); also the ideal brahmacārin as a divine function
Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 10.109)

ब्रह्मचारी चरति वेविषद्विषः स देवानां भवत्येकमङ्गम् । तेन जायामन्वविन्दद्बृहस्पतिः सोमेन नीतां जुह्वं न देवाः ॥

ब्र॒ह्म॒चा॒री च॑रति॒ वेवि॑ष॒द्विष॒: स दे॒वानां॑ भव॒त्येक॒मङ्ग॑म् । तेन॑ जा॒यामन्व॑विन्द॒द्बृह॒स्पति॒: सोमे॑न नी॒तां जु॒ह्वं१॒॑ न दे॑वाः ॥

brahmacārī́ carati véviṣad víṣaḥ sá devā́nāṁ bhavaty ékam áṅgam | ténā jāyā́m ánv avindad bṛ́haspátiḥ sómena nītā́ṁ júhvaṁ na devā́ḥ ||

The brahmacārin moves, trembling against the poison-powers; he becomes one limb of the gods. By that force Bṛhaspati found again the spouse who had followed; led by Soma, she came like an offering-ladle to the gods—fit for the act of sacrifice within.

ब्र॒ह्म॒ऽचा॒री । च॒र॒ति॒ । वेवि॑षत् । विषः॑ । सः । दे॒वाना॑म् । भ॒व॒ति॒ । एक॑म् । अङ्ग॑म् । तेन॑ । जा॒याम् । अनु॑ । अ॒वि॒न्द॒त् । बृह॒स्पतिः॑ । सोमे॑न । नी॒ताम् । जु॒ह्व॑म् । न । दे॒वाः॒ ॥ब्रह्मचारी । चरति । वेविषत् । विषः । सः । देवानाम् । भवति । एकम् । अङ्गम् । तेन । जायाम् । अनु । अविन्दत् । बृहस्पतिः । सोमेन । नीताम् । जुह्वम् । न । देवाः ॥brahma-cārī | carati | veviṣat | viṣaḥ | saḥ | devānām | bhavati | ekam | aṅgam | tena | jāyām | anu | avindat | bṛhaspatiḥ | somena | nītām | juhvam | na | devāḥ

ब्रह्मचारीthe brahmacārin (religious student)
ब्रह्मचारी:
कर्तृ
TypeNoun
Rootब्रह्मचारिन् (प्रातिपदिक) < ब्रह्मन् + चारिन् (चर् धातु)
चरतिmoves, conducts himself
चरति:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootचर्
वेविषत्has sought/has striven (eagerly)
वेविषत्:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootविविष् (धातु; desiderative/iterative sense in Vedic)
द्विषःthe haters, enemies
द्विषः:
कर्म
TypeNoun
Rootद्विष् (प्रातिपदिक/कृदन्त-आधारित ‘द्विष्’ = शत्रु)
सःhe
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootदेव
भवतिbecomes
भवति:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootभू
एकम्one, single
एकम्:
कर्म/पूरक
TypeAdjective
Rootएक
अङ्गम्limb, member
अङ्गम्:
कर्म/पूरक
TypeNoun
Rootअङ्ग
तेनby that, thereby
तेन:
करण
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
जायाम्a wife
जायाम्:
कर्म
TypeNoun
Rootजाया
अनुafter, along
अनु:
(क्रिया-विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअनु
अविन्दत्found, obtained
अविन्दत्:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootविद् (लभे/विन्दति) with उपसर्ग अव-
बृहस्पतिःBṛhaspati
बृहस्पतिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootबृहस्पति
सोमेनwith Soma
सोमेन:
करण
TypeNoun
Rootसोम
नीताम्led, brought
नीताम्:
कर्म-विशेषण
TypeParticiple
Rootनी (धातु) → नीत (PPP)
जुह्वम्the ladle (sacrificial spoon)
जुह्वम्:
कर्म
TypeNoun
Rootजुहू
like, as
:
(उपमान)
TypeIndeclinable
Root
देवाःthe gods
देवाः:
कर्तृ (उपमान-पक्ष)
TypeNoun
Rootदेव