HomeRig VedaMandala 10Sukta 108Mantra 11
Previous Mantra

Mantra 11

Sukta 10.108

Rishi: Saramā / concluding voice of the dialogue
Devata: Bṛhaspati (finder), Soma (supporting power), Ṛta (principle), with Indra implied
Chandas: Triṣṭubh (probable)

दूरमित पणयो वरीय उद्गावो यन्तु मिनतीॠतेन । बृहस्पतिर्या अविन्दन्निगूळ्हाः सोमो ग्रावाण ऋषयश्च विप्राः ॥

दू॒रमि॑त पणयो॒ वरी॑य॒ उद्गावो॑ यन्तु मिन॒तीॠ॒तेन॑ । बृह॒स्पति॒र्या अवि॑न्द॒न्निगू॑ळ्हा॒: सोमो॒ ग्रावा॑ण॒ ऋष॑यश्च॒ विप्रा॑: ॥

dū́ram ít paṇayo varī́ya úd gā́vo yantu minatī́r ṛ́tena | bṛ́haspátir yā́ avindán nigū́ḷhāḥ sómo grā́vāṇa ṛ́ṣayaś ca víprāḥ ||

Far away indeed, O Panis—farther still! Let the Rays go forth, breaking through by the Truth. Those that Bṛhaspati found hidden—Soma, the pressing-stones, and the seers, the illumined thinkers, stand with that discovery.

दू॒रम् । इ॒त॒ । प॒ण॒यः॒ । वरी॑यः । उत् । गावः॑ । य॒न्तु॒ । मि॒न॒तीः । ऋ॒तेन॑ । बृह॒स्पतिः॑ । याः । अवि॑न्दत् । निऽगू॑ळ्हाः । सोमः॑ । ग्रावा॑नः । ऋष॑यः । च॒ । विप्राः॑ ॥दूरम् । इत । पणयः । वरीयः । उत् । गावः । यन्तु । मिनतीः । ऋतेन । बृहस्पतिः । याः । अविन्दत् । निगूळ्हाः । सोमः । ग्रावानः । ऋषयः । च । विप्राः ॥dūram | ita | paṇayaḥ | varīyaḥ | ut | gāvaḥ | yantu | minatīḥ | ṛtena | bṛhaspatiḥ | yāḥ | avindat | ni-gūḷhāḥ | somaḥ | grāvānaḥ | ṛṣayaḥ | ca | viprāḥ

दूरम्far, at a distance
दूरम्:
Adhikaraṇa (देश/परिमाण-विशेषण)
TypeAdverb (indeclinable use of adjective)
Rootदूर (प्रातिपदिक)
इत्indeed, just
इत्:
TypeIndeclinable particle
Rootइत् (निपात) < इति/इद्-प्रयोग
पणयःthe Paṇis (niggardly demons/robbers)
पणयः:
Kartā
TypeNoun
Rootपणि (प्रातिपदिक)
वरीयःmore widely, farther (still)
वरीयः:
Adhikaraṇa (परिमाण-विशेषण)
TypeAdjective (comparative)
Rootवरि/वर (प्रातिपदिक); वरीयस् (तुलनात्मक)
उत्up, out, forth
उत्:
TypePreverb/indeclinable
Rootउत् (उपसर्ग/अव्यय)
गावःcows
गावः:
Kartā
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
यन्तुlet (them) go
यन्तु:
TypeVerb
Rootया (धातु)
मिनतीःdiminishing/overcoming (them), harming
मिनतीः:
Kartā (गावः के विशेषणरूपेण)
TypeParticiple (present active)
Rootमि/मिन् (धातु: ‘to diminish, injure’)
ऋतेनby ṛta (truth/cosmic order)
ऋतेन:
Karaṇa
TypeNoun
Rootऋत (प्रातिपदिक)
बृहस्पतिःBṛhaspati
बृहस्पतिः:
Kartā
TypeNoun (proper/theonym)
Rootबृहस्पति (प्रातिपदिक)
याःwhich (cows)
याः:
Karma (अविन्दन् इत्यस्य)
TypeRelative pronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अविन्दन्(they) found
अविन्दन्:
TypeVerb
Rootविद् (धातु: ‘to find’)
निगूळ्हाःhidden, concealed
निगूळ्हाः:
Karma (अविन्दन् इत्यस्य; ‘hidden’ इति विशेषण)
TypePast participle (PPP)
Rootनि-गूह् (धातु) → निगूळ्ह (कृदन्त)
सोमःSoma
सोमः:
Kartā (समुच्चित)
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
ग्रावाणःpressing-stones
ग्रावाणः:
Kartā (समुच्चित)
TypeNoun
Rootग्रावन् (प्रातिपदिक)
ऋषयःseers
ऋषयः:
Kartā (समुच्चित)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
and
:
TypeConjunction
Rootच (अव्यय)
विप्राःinspired poets/priests
विप्राः:
Kartā (समुच्चित)
TypeNoun/Adjective (as noun)
Rootविप्र (प्रातिपदिक)