HomeRig VedaMandala 10Sukta 103Mantra 13
Previous Mantra

Mantra 13

Sukta 10.103

Devata: Indra
Chandas: Anushtubh-like cadence is possible here (shorter pādas), but within the hymn often treated in triṣṭubh context; meter identification uncertain from provided segment alone

प्रेता जयता नर इन्द्रो वः शर्म यच्छतु । उग्रा वः सन्तु बाहवोऽनाधृष्या यथासथ ॥

प्रेता॒ जय॑ता नर॒ इन्द्रो॑ व॒: शर्म॑ यच्छतु । उ॒ग्रा व॑: सन्तु बा॒हवो॑ऽनाधृ॒ष्या यथास॑थ ॥

prétā́ jáyata nara índro vaḥ śárma yacchatu | ugrā́ vaḥ santu bāhávо’nādhṛ́ṣyā yáthāsatha ||

Go forward and conquer, O men; may Indra grant you the peace of a protected wideness. Let your arms be fierce in force, not to be overpowered, so that you may stand as you truly are—firm in the soul’s right courage.

प्र । इ॒त॒ । जय॑त । न॒रः॒ । इन्द्रः॑ । वः॒ । शर्म॑ । य॒च्छ॒तु॒ । उ॒ग्राः । वः॒ । स॒न्तु॒ । बा॒हवः॑ । अ॒ना॒धृ॒ष्याः । यथा॑ । अस॑थ ॥प्र । इत । जयत । नरः । इन्द्रः । वः । शर्म । यच्छतु । उग्राः । वः । सन्तु । बाहवः । अनाधृष्याः । यथा । असथ ॥pra | ita | jayata | naraḥ | indraḥ | vaḥ | śarma | yacchatu | ugrāḥ | vaḥ | santu | bāhavaḥ | anādhṛṣyāḥ | yathā | asatha

प्रेताForward! / March on!
प्रेता:
TypeIndeclinable/Interjection (imperatival particle)
Rootप्र-इ (धातु √इ ‘गच्छति’) → प्रेत (कृदन्त-प्रातिपदिक) / अथवा आज्ञार्थे ‘प्र-इ-त’ (इति परम्परागत पदपाठ)
जयतconquer / win
जयत:
क्रिया (कर्तृ-सम्बन्धः ‘नराः’)
TypeVerb
Root√जि (जये) → जय (धातु)
नरःmen / warriors
नरः:
कर्तृ (जयत इत्यस्य)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ (यच्छतु इत्यस्य)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
वःyour / for you (pl.)
वः:
सम्बन्ध (genitive) / लाभ-सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
शर्मshelter, protection, comfort
शर्म:
कर्म (यच्छतु इत्यस्य)
TypeNoun
Rootशर्मन् (प्रातिपदिक)
यच्छतुmay he grant / bestow
यच्छतु:
क्रिया (कर्तृ: इन्द्रः; कर्म: शर्म)
TypeVerb
Root√यम् (यच्छति ‘ददाति/नियच्छति’)
उग्राmighty, fierce
उग्रा:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootउग्र (प्रातिपदिक)
वःyour (pl.)
वः:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सन्तुlet them be / may they be
सन्तु:
क्रिया (कर्तृ: बाहवः)
TypeVerb
Root√अस् (भू)
बाहवःarms (strength)
बाहवः:
कर्तृ (सन्तु इत्यस्य)
TypeNoun
Rootबाहु (प्रातिपदिक)
अनाधृष्याःunassailable, unconquerable
अनाधृष्याः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootअन्-आ-√धृष् (धातु √धृष् ‘धर्षणे/साहसे’) → अनाधृष्य (कृदन्त-प्रातिपदिक; ‘अधृष्य’ = ‘धर्षयितुं न शक्य’)
यथाso that / as
यथा:
क्रियाविशेषण (सन्तु/जयत इत्यादि-प्रकारे)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
असथyou were / may you be (context: ‘as you were’)
असथ:
क्रिया (युष्मद्-कर्तृ)
TypeVerb
Root√अस् (भू)