HomeRig VedaMandala 10Sukta 1Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 10.1

Rishi: Same hymn rishi as RV 10.1 (traditional assignment varies by Anukramaṇī line).
Devata: Agni.
Chandas: Triṣṭubh (likely).

स जातो गर्भो असि रोदस्योरग्ने चारुर्विभृत ओषधीषु । चित्रः शिशुः परि तमांस्यक्तून्प्र मातृभ्यो अधि कनिक्रदद्गाः ॥

स जा॒तो गर्भो॑ असि॒ रोद॑स्यो॒रग्ने॒ चारु॒र्विभृ॑त॒ ओष॑धीषु । चि॒त्रः शिशु॒: परि॒ तमां॑स्य॒क्तून्प्र मा॒तृभ्यो॒ अधि॒ कनि॑क्रदद्गाः ॥

sá jā́to gárbho asi ródasyo rágne cā́rur ví-bhṛta óṣadhīṣu | citráḥ śíśuḥ pári támāṃsy aktū́n prá mātṛ́bhyo ádhi kánikradad gā́ḥ ||

Born, thou art the child and secret embryo of the two worlds, O Agni—beautiful, upheld in the plants. A radiant infant, he moves around the nights of darkness; from the Mothers he cries out above, releasing the rays (cows) of light.

सः । जा॒तः । गर्भः॑ । अ॒सि॒ । रोद॑स्योः । अग्ने॑ । चारुः॑ । विऽभृ॑तः । ओष॑धीषु । चि॒त्रः । शिशुः॑ । परि॑ । तमां॑सि । अ॒क्तून् । प्र । मा॒तृऽभ्यः॑ । अधि॑ । कनि॑क्रदत् । गाः॒ ॥सः । जातः । गर्भः । असि । रोदस्योः । अग्ने । चारुः । विभृतः । ओषधीषु । चित्रः । शिशुः । परि । तमांसि । अक्तून् । प्र । मातृभ्यः । अधि । कनिक्रदत् । गाः ॥saḥ | jātaḥ | garbhaḥ | asi | rodasyoḥ | agne | cāruḥ | vi-bhṛtaḥ | oṣadhīṣu | citraḥ | śiśuḥ | pari | tamāṃsi | aktūn | pra | mātṛ-bhyaḥ | adhi | kanikradat | gāḥ

सःhe
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
जातःborn
जातः:
कर्तृ (सः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeParticiple (Adjective)
Root√जन् (जनि) → जात (कृदन्त-प्रातिपदिक)
गर्भःembryo; womb-child
गर्भः:
कर्तृ (असि इत्यस्य कर्तृपदम्)
TypeNoun
Rootगर्भ (प्रातिपदिक)
असिyou are
असि:
TypeVerb
Root√अस् (भू)
रोदस्योःof the two worlds (heaven and earth)
रोदस्योः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootरोदसी (द्विवचन-प्रातिपदिक; ‘द्यावापृथिव्यौ’)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun (Vocative)
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
चारुःbeautiful; dear
चारुः:
कर्तृ (गर्भः/सः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootचारु (प्रातिपदिक)
विभृतःborne; supported
विभृतः:
कर्तृ (गर्भः/सः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeParticiple (Adjective)
Rootवि-√भृ (भरति) → विभृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
ओषधीषुamong the plants
ओषधीषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootओषधि (प्रातिपदिक)
चित्रःbright; wondrous
चित्रः:
कर्तृ (शिशुः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootचित्र (प्रातिपदिक)
शिशुःchild; young one
शिशुः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootशिशु (प्रातिपदिक)
परिaround
परि:
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
तमांसिdarknesses
तमांसि:
कर्म
TypeNoun
Rootतमस् (प्रातिपदिक)
अक्तून्nights
अक्तून्:
कर्म (तमांसि इत्यस्य सह-समुच्चित कर्म)
TypeNoun
Rootअक्तु (प्रातिपदिक)
प्रforth; forward
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/अव्यय)
मातृभ्यःfrom the mothers
मातृभ्यः:
अपादान
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
अधिover; upon
अधि:
TypeIndeclinable
Rootअधि (उपसर्ग/अव्यय)
कनिक्रदत्crying out; lowing
कनिक्रदत्:
कर्तृ (गाः इत्यस्य विशेषणवत्/सहप्रयोगः)
TypeVerbal form
Rootकनि-√क्रद् (क्रन्दति) → कनिक्रदत् (कृदन्त; वर्तमान-कर्तरि कृदन्त) अथवा लट्-रूपम् (वेदे)
गाःcows (rays/bright kine)
गाः:
कर्म
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)