HomeRig VedaMandala 1Sukta 94Mantra 16
Previous Mantra

Mantra 16

Sukta 1.94

Rishi: Gopavana Ātreya (traditionally for RV 1.94)
Devata: Agni (with Mitra, Varuṇa, Aditi, Sindhu, Pṛthivī, Dyauḥ as supporting powers)
Chandas: Triṣṭubh (11-syllable pādas; hymn largely Triṣṭubh)

स त्वमग्ने सौभगत्वस्य विद्वानस्माकमायुः प्र तिरेह देव । तन्नो मित्रो वरुणो मामहन्तामदितिः सिन्धुः पृथिवी उत द्यौः ॥

स त्वम॑ग्ने सौभग॒त्वस्य॑ वि॒द्वान॒स्माक॒मायु॒: प्र ति॑रे॒ह दे॑व । तन्नो॑ मि॒त्रो वरु॑णो मामहन्ता॒मदि॑ति॒: सिन्धु॑: पृथि॒वी उ॒त द्यौः ॥

sá tvám agne saubhagatvásya vidvā́n asmā́kam ā́yuḥ prá tiréhá deva | tán no mitró váruṇo māmahantām áditiḥ síndhuḥ pṛthivī́ utá dyáuḥ ||

Thou, O Agni, knowing the law of our good fortune, extend our life here, O god. May Mitra and Varuṇa magnify that for us—Aditi, the River of being, Earth and Heaven as well.

सः । त्वम् । अ॒ग्ने॒ । सौ॒भ॒ग॒ऽत्वस्य॑ । वि॒द्वान् । अ॒स्माक॑म् । आयुः॑ । प्र । ति॒र॒ । इ॒ह । दे॒व॒ । तत् । नः॒ । मि॒त्रः । वरु॑णः । म॒म॒ह॒न्ता॒म् । अदि॑तिः । सिन्धुः॑ । पृ॒थि॒वी । उ॒त । द्यौः ॥सः । त्वम् । अग्ने । सौभगत्वस्य । विद्वान् । अस्माकम् । आयुः । प्र । तिर । इह । देव । तत् । नः । मित्रः । वरुणः । ममहन्ताम् । अदितिः । सिन्धुः । पृथिवी । उत । द्यौः ॥saḥ | tvam | agne | saubhaga-tvasya | vidvān | asmākam | āyuḥ | pra | tira | iha | deva | tat | naḥ | mitraḥ | varuṇaḥ | mamahantām | aditiḥ | sindhuḥ | pṛthivī | uta | dyauḥ

सःhe, that (one)
सः:
सम्बोधन/विषयः (प्रस्तावितः) / कर्तृ-संबन्धी
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → स
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ (प्र तिरेः इत्यस्य)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
सौभगत्वस्यof good fortune, of prosperity
सौभगत्वस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘of good fortune’
TypeNoun (abstract)
Rootसौभगत्व (प्रातिपदिक; सौभग + त्व)
विद्वान्knowing, wise
विद्वान्:
कर्तृ-विशेषणम् (त्वम्) / हेतु-भावः
TypeParticiple (Adjective)
Root√विद् (विदँ) → विद्वस् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
अस्माकम्of us, our
अस्माकम्:
सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘our’
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
आयुःlife, lifespan
आयुः:
कर्म (प्र तिरेः) — ‘(our) life-span’
TypeNoun
Rootआयुस् (प्रातिपदिक)
प्रforth, forward
प्र:
क्रियाविशेषणम् (तीव्रता/प्रवृत्तिः)
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/निपात)
तिरेcross over, carry through, extend (successfully)
तिरे:
क्रिया (मुख्या)
TypeVerb
Root√तॄ (तॄँ) ‘to cross, overcome’
इहhere
इह:
अधिकरण (स्थान) — ‘here’
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
देवO god
देव:
सम्बोधन (अग्ने इत्यस्य पुनः)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
तत्that
तत्:
विषय/कर्म-निर्देशः — ‘that (boon/act)’
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नःus / for us
नः:
कर्म (मामहन्ताम्) — ‘us’
TypePronoun
Rootअस्मद् (एन्क्लिटिक सर्वनाम)
मित्रःMitra
मित्रः:
कर्तृ (मामहन्ताम्)
TypeNoun (deity)
Rootमित्र (प्रातिपदिक)
वरुणःVaruṇa
वरुणः:
कर्तृ (मामहन्ताम्)
TypeNoun (deity)
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
मामहन्ताम्may they favor/honor (us)
मामहन्ताम्:
क्रिया (आशीर्वाद/प्रार्थना)
TypeVerb
Root√मह् (महँ) ‘to honor, gladden’ (caus./denom. sense in Vedic usage) → मा + महन्ताम्
अदितिःAditi
अदितिः:
कर्तृ (मामहन्ताम्)
TypeNoun (goddess)
Rootअदिति (प्रातिपदिक)
सिन्धुःthe River/Sea (Sindhu)
सिन्धुः:
कर्तृ (मामहन्ताम्)
TypeNoun
Rootसिन्धु (प्रातिपदिक)
पृथिवीEarth
पृथिवी:
कर्तृ (मामहन्ताम्)
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
उतand also
उत:
समुच्चय (and/also)
TypeIndeclinable
Rootउत (निपात)
द्यौःHeaven, Sky
द्यौः:
कर्तृ (मामहन्ताम्)
TypeNoun
Rootद्यौ (प्रातिपदिक)