HomeRig VedaMandala 1Sukta 92Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 1.92

Rishi: Gautama (Gautama Rahūgaṇa tradition) / Gotamas (per internal evidence in 1.92.7)
Devata: Uṣas (Dawn)
Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 1.92; verse-length and cadence consistent)

एता उ त्या उषसः केतुमक्रत पूर्वे अर्धे रजसो भानुमञ्जते । निष्कृण्वाना आयुधानीव धृष्णवः प्रति गावोऽरुषीर्यन्ति मातरः ॥

ए॒ता उ॒ त्या उ॒षस॑: के॒तुम॑क्रत॒ पूर्वे॒ अर्धे॒ रज॑सो भा॒नुम॑ञ्जते । नि॒ष्कृ॒ण्वा॒ना आयु॑धानीव धृ॒ष्णव॒: प्रति॒ गावोऽरु॑षीर्यन्ति मा॒तर॑: ॥

etā u tyā uṣásaḥ ketúm akrata pū́rve árdhe rájasaḥ bhā́num añjate | niṣkṛṇvānā ā́yudhānīva dhṛ́ṣṇavaḥ práti gā́vo 'ruṣīr yanti mā́taraḥ ||

These Dawn-powers have set their banner of awakening; in the first half of the mid-world they anoint the shining radiance. Bringing it forth like bold warriors taking up their arms, the ruddy Mother-Cows move forward—rays of light pressing towards us with their nurturing force.

ए॒ताः । ऊँ॒ इति॑ । त्याः । उ॒षसः॑ । के॒तुम् । अ॒क्र॒त॒ । पूर्वे॑ । अर्धे॑ । रज॑सः । भा॒नुम् । अ॒ञ्ज॒ते॒ । निः॒ऽकृ॒ण्वा॒नाः । आयु॑धानिऽइव । धृ॒ष्णवः॑ । प्रति॑ । गावः॑ । अरु॑षीः । य॒न्ति॒ । मा॒तरः॑ ॥एताः । ऊँ इति । त्याः । उषसः । केतुम् । अक्रत । पूर्वे । अर्धे । रजसः । भानुम् । अञ्जते । निःकृण्वानाः । आयुधानिइव । धृष्णवः । प्रति । गावः । अरुषीः । यन्ति । मातरः ॥etāḥ | oṃ iti | tyāḥ | uṣasaḥ | ketum | akrata | pūrve | ardhe | rajasaḥ | bhānum | añjate | niḥ-kṛṇvānāḥ | āyudhāni-iva | dhṛṣṇavaḥ | prati | gāvaḥ | aruṣīḥ | yanti | mātaraḥ

एताःthese
एताः:
कर्तृ
TypePronoun/Determiner
Rootएतद् (sarvanāma-prātipadika)
indeed/now
:
TypeIndeclinable
Rootउ (nipāta)
त्याःthose (yonder)
त्याः:
कर्तृ
TypePronoun/Determiner
Rootतद् (sarvanāma-prātipadika; ‘tya-’ deictic variant)
उषसःthe Dawns
उषसः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootउषस् (prātipadika)
केतुम्banner/sign; radiance
केतुम्:
कर्म
TypeNoun
Rootकेतु (prātipadika)
अक्रतthey have made/formed
अक्रत:
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
पूर्वेin the former
पूर्वे:
अधिकरण
TypeAdjective
Rootपूर्व (prātipadika)
अर्धेhalf/part
अर्धे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootअर्ध (prātipadika)
रजसःof the space/realm (rajas)
रजसः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootरजस् (prātipadika)
भानुम्light/beam
भानुम्:
कर्म
TypeNoun
Rootभानु (prātipadika)
अञ्जतेthey anoint/adorn
अञ्जते:
TypeVerb
Rootअञ्ज् (धातु)
निष्कृण्वानाःbringing forth/producing (out)
निष्कृण्वानाः:
कर्तृ
TypeParticiple
Rootनिः + कृ (धातु) → निष्कृण्वान (present participle)
आयुधानिweapons/implements
आयुधानि:
कर्म
TypeNoun
Rootआयुध (prātipadika)
इवlike/as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव (nipāta)
धृष्णवःbold/impetuous
धृष्णवः:
कर्तृ (विशेषण-रूपेण)
TypeAdjective
Rootधृष्णु (prātipadika)
प्रतिtowards/against
प्रति:
TypeIndeclinable
Rootप्रति (upasarga/avyaya)
गावःcows
गावः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootगो (prātipadika)
अरुषीःruddy/red
अरुषीः:
कर्तृ (विशेषण-रूपेण)
TypeAdjective
Rootअरुषी (prātipadika)
यन्तिgo/come
यन्ति:
TypeVerb
Rootया (धातु)
मातरःmothers
मातरः:
कर्तृ (सम्बोधन/उपमा-भावे ‘as mothers’)
TypeNoun
Rootमातर् (prātipadika)