Mantra 7
Sukta 1.90
Devata: Cosmic harmony (madhu) pervading Night, Dawn, Earth-region, and Heaven
Samhita Patha (Devanagari)
मधु नक्तमुतोषसो मधुमत्पार्थिवं रजः । मधु द्यौरस्तु नः पिता ॥
Samhita Patha (IAST)
मधु॒ नक्त॑मु॒तोषसो॒ मधु॑म॒त्पार्थि॑वं॒ रज॑: । मधु॒ द्यौर॑स्तु नः पि॒ता ॥
Transliteration
mádhu náktam utóṣáso mádhu-mat pārthívaṃ rájaḥ | mádhu dyáur astu naḥ pitā́ ||
Translation
Honeyed be our night and our dawn; honeyed the earthly realm of movement. Honeyed be Heaven, our father—so that all states of consciousness are filled with delight and rightness.
Padapatha (Word Analysis)
मधु॑ । नक्त॑म् । उ॒त । उ॒षसः॑ । मधु॑ऽमत् । पार्थि॑वम् । रजः॑ । मधु॑ । द्यौः । अ॒स्तु॒ । नः॒ । पि॒ता ॥मधु । नक्तम् । उत । उषसः । मधुमत् । पार्थिवम् । रजः । मधु । द्यौः । अस्तु । नः । पिता ॥madhu | naktam | uta | uṣasaḥ | madhu-mat | pārthivam | rajaḥ | madhu | dyauḥ | astu | naḥ | pitā
Word by Word
मधुsweetly; sweet (honey-like)
मधु:
विशेषणभावे (क्रियाविशेषणवत्)
TypeNoun
Rootमधु- (प्रातिपदिक)
नक्तम्by night
नक्तम्:
अधिकारण (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootनक्तम् (अव्यय/कालवाचक)
उतand; also
उत:
समुच्चय (connector)
TypeIndeclinable
Rootउत (निपात)
उषसःat the dawns
उषसः:
अधिकारण (काल/अवसरः: ‘at dawns’)
TypeNoun
Rootउषस्- (प्रातिपदिक)
मधुमत्sweet; honeyed
मधुमत्:
विशेषण (of रजः)
TypeAdjective
Rootमधुमत्- (मधु + मतुप्)
पार्थिवम्earthly; terrestrial
पार्थिवम्:
विशेषण (of रजः)
TypeAdjective
Rootपार्थिव- (पृथिवी-सम्बन्धि)
रजःspace; region (mid-space/realm)
रजः:
कर्तृ/विधेय (अस्तु इत्यस्य कर्ता)
TypeNoun
Rootरजस्- (प्रातिपदिक)
मधुsweetly; sweet
मधु:
विशेषणभावे (क्रियाविशेषणवत्)
TypeNoun
Rootमधु- (प्रातिपदिक)
द्यौःHeaven; the Sky
द्यौः:
कर्तृ (अस्तु इत्यस्य कर्ता)
TypeNoun
Rootद्यौ- (प्रातिपदिक)
अस्तुmay (it) be
अस्तु:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
नःour
नः:
सम्बन्ध (genitive: ‘our’)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
पिताfather
पिता:
विधेय (द्यौः इत्यस्य विशेषण/समासार्थः)
TypeNoun
Rootपितृ- (प्रातिपदिक)