Mantra 1
Sukta 1.86
Rishi: Gotama Rāhūgaṇa (traditional for RV 1.86)
Devata: Marutās
Chandas: Gāyatrī (compact 3×8 style; hymn 1.86 is commonly in Gāyatrī/related meters)
Samhita Patha (Devanagari)
मरुतो यस्य हि क्षये पाथा दिवो विमहसः । स सुगोपातमो जनः ॥
Samhita Patha (IAST)
मरु॑तो॒ यस्य॒ हि क्षये॑ पा॒था दि॒वो वि॑महसः । स सु॑गो॒पात॑मो॒ जन॑: ॥
Transliteration
marúto yásya hí kṣáye pā́thā divó vímahasaḥ | sá sugopā́tamo jánāḥ ||
Translation
O Maruts, in whose dwelling the paths of heaven are made wide—he becomes the best-protected among men.
Padapatha (Word Analysis)
मरु॑तः । यस्य॑ । हि । क्षये॑ । पा॒थ । दि॒वः । वि॒ऽम॒ह॒सः॒ । सः । सु॒ऽगो॒पात॑मः । जनः॑ ॥मरुतः । यस्य । हि । क्षये । पाथ । दिवः । विमहसः । सः । सुगोपातमः । जनः ॥marutaḥ | yasya | hi | kṣaye | pātha | divaḥ | vi-mahasaḥ | saḥ | su-gopātamaḥ | janaḥ
Word by Word
मरुतःthe Maruts (storm-gods)
मरुतः:
Kartā
TypeNoun
Rootमरुत् (प्रातिपदिक) < मृ/मर् (गमन/वेग) (निरुक्त-परम्परा)
यस्यwhose
यस्य:
Sambandha (Genitive relation)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
हिindeed, for
हि:
—
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
क्षयेin (his) dwelling/abode
क्षये:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootक्षय (प्रातिपदिक) < क्षि (क्षय/निवास) (धातु)
पाथाःpaths, courses
पाथाः:
Kartā
TypeNoun
Rootपाथस् (प्रातिपदिक) < पथ् (गमन) (धातु)
दिवःof heaven
दिवः:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौः (प्रातिपदिक)
विapart, widely, forth
वि:
—
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
महसःof greatness/might
महसः:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootमहस् (प्रातिपदिक)
सःhe
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सु-गोपातमःthe best protector (of cows/people), most protective
सु-गोपातमः:
Kartā (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसु- (उपसर्ग) + गोपातम (प्रातिपदिक); गोपा (गो + पा ‘पालन’) + -तम (अतिशय/तमप्)
जनःman, person, folk
जनः:
Kartā (समानााधिकरण with सः)
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक) < जन् (जनने) (धातु)