Mantra 1
Sukta 1.78
Rishi: Gautama (Gotama lineage; ‘Gotamāḥ’ indicates the family-seers)
Devata: Agni (Jātavedas)
Chandas: Gāyatrī (3×8 syllables)
Samhita Patha (Devanagari)
अभि त्वा गोतमा गिरा जातवेदो विचर्षणे । द्युम्नैरभि प्र णोनुमः ॥
Samhita Patha (IAST)
अ॒भि त्वा॒ गोत॑मा गि॒रा जात॑वेदो॒ विच॑र्षणे । द्यु॒म्नैर॒भि प्र णो॑नुमः ॥
Transliteration
abhí tvā́ gotámā girā́ jā́tavedo vícarṣaṇe | dyumnáir abhí prá ṇónumaḥ ||
Translation
Toward you, O Jātavedas, wide-seeing Power, the Gotamas press with the word; with luminous strengths we urge you forward within us.
Padapatha (Word Analysis)
अ॒भि । त्वा॒ । गोत॑माः । गि॒रा । जात॑ऽवेदः । विऽच॑र्षणे । द्यु॒म्नैः । अ॒भि । प्र । नो॒नु॒मः॒ ॥अभि । त्वा । गोतमाः । गिरा । जातवेदः । विचर्षणे । द्युम्नैः । अभि । प्र । नोनुमः ॥abhi | tvā | gotamāḥ | girā | jāta-vedaḥ | vi-carṣaṇe | dyumnaiḥ | abhi | pra | nonumaḥ
Word by Word
अभिtowards, unto
अभि:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
त्वाyou (thee)
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
गोतमाःthe Gotamas (Gautama seers)
गोतमाः:
Kartā
TypeNoun (proper)
Rootगोतम (ऋषि-नाम, प्रातिपदिक)
गिराwith a hymn/voice of praise
गिरा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootगिर् (स्त्री., ‘वाणी/स्तुति’)
जातवेदःO Jātavedas (Agni, knower of births)
जातवेदः:
Sampradāna
TypeNoun (epithet)
Rootजातवेदस् (अग्नि-विशेषण/नाम)
विचर्षणेO far-seeing/illustrious one
विचर्षणे:
Sampradāna
TypeAdjective (epithet)
Rootविचर्षणि/विचर्षण (विशेषण; ‘प्रख्यात/दीप्त/दर्शनीय’)
द्यु॒म्नैःwith splendors, with glorious powers
द्यु॒म्नैः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootद्यु॒म्न (नपुंसक; ‘तेजस्/यशस्/दीप्ति’)
अभिtowards, upon
अभि:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
प्रforth, forward
प्र:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/अव्यय)
नःfor us / of us
नः:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नोनुमःwe urge on, we impel (we set in motion)
नोनुमः:
Kriyā
TypeVerb
Rootनु (धातु; पुनःपुनः प्रेरणे/स्तुतौ) + उपसर्ग प्र (पूर्वपदेन) ; reduplicated perfect-like present in RV usage