HomeRig VedaMandala 1Sukta 76Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 1.76

Rishi: Gautama
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh

प्रजावता वचसा वह्निरासा च हुवे नि च सत्सीह देवैः । वेषि होत्रमुत पोत्रं यजत्र बोधि प्रयन्तर्जनितर्वसूनाम् ॥

प्र॒जाव॑ता॒ वच॑सा॒ वह्नि॑रा॒सा च॑ हु॒वे नि च॑ सत्सी॒ह दे॒वैः । वेषि॑ हो॒त्रमु॒त पो॒त्रं य॑जत्र बो॒धि प्र॑यन्तर्जनित॒र्वसू॑नाम् ॥

prajā́vatā vácasā váhniḥ āsā́ ca huvé ní ca satsīhá deváiḥ | véṣi hotrám utá potrám yajatra bódhi práyantar janitár vásūnām ||

With a word full of creative power I call you, O bearer of the flame; come and sit here with the Gods. You carry the office of invocation and also of purification; awaken as the forward-moving one, O begetter of the riches of being.

प्र॒जाव॑ता । वच॑सा । वह्निः॑ । आ॒सा । आ । च॒ । हु॒वे । नि । च॒ । स॒त्सि॒ । इ॒ह । दे॒वैः । वेषि॑ । हो॒त्रम् । उ॒त । पो॒त्रम् । य॒ज॒त्र॒ । बो॒धि । प्र॒ऽय॒न्तः॒ । ज॒नि॒तः॒ । वसू॑नाम् ॥प्रजावता । वचसा । वह्निः । आसा । आ । च । हुवे । नि । च । सत्सि । इह । देवैः । वेषि । होत्रम् । उत । पोत्रम् । यजत्र । बोधि । प्रयन्तः । जनितः । वसूनाम् ॥prajāvatā | vacasā | vahniḥ | āsā | ā | ca | huve | ni | ca | satsi | iha | devaiḥ | veṣi | hotram | uta | potram | yajatra | bodhi | pra-yantaḥ | janitaḥ | vasūnām

प्रजावतāwith progeny; fruitful
प्रजावतā:
करण
TypeAdjective
Rootप्रजा-वत् (प्रजा + वतुप्)
वचसाwith speech/utterance
वचसा:
करण
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
वह्निःthe bearer; Agni (as priest/bearer)
वह्निः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवह्नि- (प्रातिपदिक)
आसाI have sat / I sit (down)
आसा:
क्रिया
TypeVerb
Rootआस् (धातु) / आसा (वेदिक-रूप; 1st sg. perfect/aorist-like)
and
:
TypeIndeclinable
Root
हुवेI invoke
हुवे:
क्रिया
TypeVerb
Rootहू (धातु)
निdown; in
नि:
TypeIndeclinable (preverb)
Rootनि
and
:
TypeIndeclinable
Root
सत्सिsit (down)!
सत्सि:
क्रिया
TypeVerb
Rootसद् (धातु)
इहhere
इह:
अधिकारण
TypeIndeclinable
Rootइह
देवैःwith the gods
देवैः:
सह/साकम् (सहकारक-भावः)
TypeNoun
Rootदेव- (प्रातिपदिक)
वेषिyou convey/bring; you perform (as officiant)
वेषि:
क्रिया
TypeVerb
Rootवह्/वश्? (वेदिक क्रिया-रूप; √वश्/√वह् ‘to convey/bring’ used of priestly functions)
होत्रम्the Hotṛ-function/office
होत्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootहोत्र- (प्रातिपदिक)
उतand also
उत:
TypeIndeclinable
Rootउत
पोत्रम्the Potṛ-function/office
पोत्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपोत्र- (प्रातिपदिक)
यजत्रO worshipful one
यजत्र:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative epithet)
Rootयजत्र- (प्रातिपदिक; from √यज्)
बोधिbe awake; take notice
बोधि:
क्रिया
TypeVerb
Rootबुध् (धातु)
प्रयन्तःgoing forth; advancing
प्रयन्तः:
कर्तृ (of an implied action)
TypeParticiple
Rootप्र-यन्त् (प्र + √इ ‘to go’ → यन्त् ‘going’)
जनितःO begetter/producer
जनितः:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootजनितृ- (प्रातिपदिक; from √जन्)
वसूनाम्of goods/wealth; of the Vasus
वसूनाम्:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootवसु- (प्रातिपदिक)