Mantra 10
Sukta 1.69
Rishi: Madhucchandas Vaiśvāmitra (traditionally)
Devata: Agni (with ‘all seers of svar’ as assisting powers)
Chandas: Triṣṭubh (verse-level confirmation recommended)
Samhita Patha (Devanagari)
त्मना वहन्तो दुरो व्यृण्वन्नवन्त विश्वे स्वर्दृशीके ॥
Samhita Patha (IAST)
त्मना॒ वह॑न्तो॒ दुरो॒ व्यृ॑ण्व॒न्नव॑न्त॒ विश्वे॒ स्व१॒॑र्दृशी॑के ॥
Transliteration
tmanā́ váhanto dúro vy ṛ́ṇvann ávanta víśve svàr-dṛśīke ॥
Translation
Bearing (the offering and the force) by the inmost self, opening wide the doors, all the powers that see the Sun-world support and foster (the seeker).
Padapatha (Word Analysis)
त्मना॑ । वह॑न्तः । दुरः॑ । वि । ऋ॒ण्व॒न् । नव॑न्त । विश्वे॑ । स्वः॑ । दृशी॑के ॥त्मना । वहन्तः । दुरः । वि । ऋण्वन् । नवन्त । विश्वे । स्वः । दृशीके ॥tmanā | vahantaḥ | duraḥ | vi | ṛṇvan | navanta | viśve | svaḥ | dṛśīke
Word by Word
त्मनाby oneself; with one’s own power
त्मना:
करण
TypeNoun
Rootत्मन् (प्रातिपदिक; आत्मन्-सम्बद्ध) / त्मना (इन्स्ट्रु. एक.)
वहन्तःbearing; carrying
वहन्तः:
कर्तृ
TypeVerb (participle)
Root√वह् (वहति) → वहन्त् (वर्तमान कृदन्त)
दुरःdoors; gates
दुरः:
कर्म
TypeNoun
Rootदुर्/द्वार् (प्रातिपदिक ‘द्वार’)
विapart; asunder; forth
वि:
—
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग)
अृण्वन्they opened
अृण्वन्:
कर्तृ
TypeVerb
Root√वृ (वृणोति/वृणुते) ‘to open, uncover’
अवन्तthey helped; they protected
अवन्त:
कर्तृ
TypeVerb
Root√अव् (अवति) ‘to help, protect’
विश्वेall (of them)
विश्वे:
कर्तृ
TypeAdjective (substantivized)
Rootविश्व (सर्व/विशेषण-प्रातिपदिक)
स्वःto the light; to heaven
स्वः:
—
TypeIndeclinable (Vedic nominal adverb)
Rootस्वर्/स्वः (अव्यय/नाम ‘स्वर्ग, प्रकाश’)
दृशीकेin/at the seeing; in the vision (i.e., in the realm of sight/light)
दृशीके:
अधिकरण
TypeNoun/Adjective
Rootदृशीक (प्रातिपदिक; ‘दर्शन/दृष्टि-सम्बद्ध’, वेद. विशेषण) अथवा दृश्-आधारित