Mantra 1
Sukta 1.69
Rishi: Gṛtsamada (traditional for RV 1.69, Agni-hymn)
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (probable; requires metrical verification)
Samhita Patha (Devanagari)
शुक्रः शुशुक्वाँ उषो न जारः पप्रा समीची दिवो न ज्योतिः ॥
Samhita Patha (IAST)
शु॒क्रः शु॑शु॒क्वाँ उ॒षो न जा॒रः प॒प्रा स॑मी॒ची दि॒वो न ज्योति॑: ॥
Transliteration
śukráḥ śuśukvā́ṁ uṣó ná jāráḥ paprā́ samīcī́ divó ná jyótiḥ |
Translation
Luminous, intensely kindled—like a lover of Dawn—he has filled the right-going path, like the light of heaven.
Padapatha (Word Analysis)
शु॒क्रः । शु॒शु॒क्वान् । उ॒षः । न । जा॒रः । प॒प्रा । स॒मी॒ची इति॑ स॒म्ऽई॒ची । दि॒वः । न । ज्योतिः॑ ॥शुक्रः । शुशुक्वान् । उषः । न । जारः । पप्रा । समीची इति सम्ईची । दिवः । न । ज्योतिः ॥śukraḥ | śuśukvān | uṣaḥ | na | jāraḥ | paprā | samīcī itisam-īcī | divaḥ | na | jyotiḥ
Word by Word
शु॒क्रःbright, shining
शु॒क्रः:
Kartā (विशेष्य-सम्बन्धेन कर्तृपद-विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootशुक्र (प्रातिपदिक) < √शुच्/शुच् (दीप्तौ/शोचने) (निघण्टु-परम्परा: ‘दीप्त’)
शु॑शु॒क्वान्very radiant; blazing
शु॑शु॒क्वान्:
Kartā (विशेष्य-सम्बन्धेन कर्तृपद-विशेषणम्)
TypeAdjective (participial)
Rootशुशुक्वांस् (कृदन्त-प्रातिपदिक) < √शुच्/शुश् (दीप्तौ) ; पुनरुक्त-परिपूर्ण/तीव्रार्थक रूपम्
उ॒षःDawn
उ॒षः:
Kartā (उपमान-रूपेण)
TypeNoun
Rootउषस् (प्रातिपदिक)
नlike, as
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन
जा॒रःlover, wooer
जा॒रः:
Kartā (उपमान-रूपेण)
TypeNoun
Rootजार (प्रातिपदिक)
प॒प्राhas filled; has reached/attained
प॒प्रा:
Kriyā (मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Root√प्रा/प्र (पूरणे/प्रापणे) ; परिपूर्ण-भूतकालिक रूपम्
स॑मी॒चीthe right/straight (direction/way)
स॑मी॒ची:
Karma (स्त्रीलिङ्ग-विशेष्यं निहितम्: ‘सम्यक्-दिशम्/सम्यक्-मार्गम्’ इत्यर्थे)
TypeAdjective (f.)
Rootसमीची (प्रातिपदिक) < सम् + अञ्च् (अञ्चु गतौ/प्रवृत्तौ) → ‘सम्यक्-अञ्च’
दि॒वःof heaven, of the sky
दि॒वः:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौस् (प्रातिपदिक)
नlike, as
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन
ज्योतिःlight, radiance
ज्योतिः:
Kartā (उपमान-रूपेण)
TypeNoun
Rootज्योतिस् (प्रातिपदिक)