HomeRig VedaMandala 1Sukta 64Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 1.64

Rishi: Nodha Gautama (Nodhas, of the Gautama lineage)
Devata: Maruts (Rudra’s storm-host; powers of dynamic force)
Chandas: Triṣṭubh (11-syllable pādas; typical for Marut hymns)

वृष्णे शर्धाय सुमखाय वेधसे नोधः सुवृक्तिं प्र भरा मरुद्भ्यः । अपो न धीरो मनसा सुहस्त्यो गिरः समञ्जे विदथेष्वाभुवः ॥

वृष्णे॒ शर्धा॑य॒ सुम॑खाय वे॒धसे॒ नोध॑: सुवृ॒क्तिं प्र भ॑रा म॒रुद्भ्य॑: । अ॒पो न धीरो॒ मन॑सा सु॒हस्त्यो॒ गिर॒: सम॑ञ्जे वि॒दथे॑ष्वा॒भुव॑: ॥

vṛ́ṣṇe śárdhāya sú-makhāya vedháse nódhaḥ su-vṛ́ktim prá bhara marúd-bhyaḥ | apó ná dhīró mánasā su-hástyo gíraḥ sám añje vidátheṣv ā-bhúvaḥ ||

O Nodhas, bring forward a well-wrought utterance to the Maruts—those puissant hosts, of good sacrifice, the wise builders. Like a steady one guiding the waters, with the mind and skilful hands I arrange the words into harmony for the gatherings of seeking.

वृष्णे॑ । शर्धा॑य । सुऽम॑खाय । वे॒धसे॑ । नोधः॑ । सु॒ऽवृ॒क्तिम् । प्र । भ॒र॒ । म॒रुत्ऽभ्यः॑ । अ॒पः । न । धीरः॑ । मन॑सा । सु॒ऽहस्त्यः॑ । गिरः॑ । सम् । अ॒ञ्जे॒ । वि॒दथे॑षु । आ॒ऽभुवः॑ ॥वृष्णे । शर्धाय । सुमखाय । वेधसे । नोधः । सुवृक्तिम् । प्र । भर । मरुत्भ्यः । अपः । न । धीरः । मनसा । सुहस्त्यः । गिरः । सम् । अञ्जे । विदथेषु । आभुवः ॥vṛṣṇe | śardhāya | su-makhāya | vedhase | nodhaḥ | su-vṛktim | pra | bhara | marut-bhyaḥ | apaḥ | na | dhīraḥ | manasā | su-hastyaḥ | giraḥ | sam | añje | vidatheṣu | ābhuvaḥ

वृष्णेfor/unto the bull-like (one)
वृष्णे:
अधिकारण
TypeNoun (epithet)
Rootवृषन् (प्रातिपदिक) < √वृष् (वर्षणे/सेचने)
शर्धायto the host/troop
शर्धाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootशर्धा (प्रातिपदिक)
सुमखायto the good-sacrificer / of good rite
सुमखाय:
सम्प्रदान
TypeAdjective (as noun-epithet)
Rootसुमख (प्रातिपदिक: सु- + मख) अथवा सुमख (विशेषण)
वेधसेto the wise disposer/ordainer
वेधसे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootवेधस् (प्रातिपदिक) < √विध्/√वेध् (वेधने/विधानकर्मणि)
नोधःNodha (the seer)
नोधः:
कर्ता
TypeNoun (proper name)
Rootनोधस् (प्रातिपदिक; ऋषिनाम)
सुवृक्तिम्a well-fashioned hymn/praise
सुवृक्तिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसुवृक्ति (प्रातिपदिक: सु- + वृक्ति) < √वृज्/√वृक् (वर्जने/वृञ्जने; ‘to compose/arrange’ in hymn-context)
प्रforth, forward
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/निपात)
भरbring! offer!
भर:
TypeVerb
Root√भृ (भरणे)
मरुद्भ्यःto the Maruts
मरुद्भ्यः:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootमरुत् (प्रातिपदिक)
अपःwaters
अपः:
कर्म
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
like, as
:
TypeIndeclinable
Rootन (उपमा-निपात)
धीरःthe steadfast/wise one
धीरः:
कर्ता
TypeAdjective (used substantively)
Rootधीर (प्रातिपदिक) < √धी (धारणे/बुद्धौ)
मनसाwith (his) mind
मनसा:
करण
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
सुहस्त्यःhaving good hands / skillful-handed
सुहस्त्यः:
कर्ता
TypeAdjective
Rootसुहस्त्य (प्रातिपदिक: सु- + हस्त्य) < हस्त (hand)
गिरःsongs, utterances
गिरः:
कर्म
TypeNoun
Rootगिर् (प्रातिपदिक)
समञ्जेI join/fit together, I compose
समञ्जे:
TypeVerb
Root√अञ्ज् (अञ्जने/समञ्जने) + सम्
विदथेषुin the assemblies/rites
विदथेषु:
अधिकारण
TypeNoun
Rootविदथ (प्रातिपदिक)
आभुवःthe capable/mighty ones
आभुवः:
कर्ता (appositional to Maruts) / संबोधनार्थ-विशेषण
TypeAdjective (used substantively)
Rootआभू (प्रातिपदिक; ‘able, competent’) < आ-√भू (भवने)