HomeRig VedaMandala 1Sukta 51Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 1.51

Rishi: Vasiṣṭha (traditional attribution for RV 1.51)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (typical for many Indra hymns; this verse is in longer cadence than gāyatrī)

अभि त्यं मेषं पुरुहूतमृग्मियमिन्द्रं गीर्भिर्मदता वस्वो अर्णवम् । यस्य द्यावो न विचरन्ति मानुषा भुजे मंहिष्ठमभि विप्रमर्चत ॥

अ॒भि त्यं मे॒षं पु॑रुहू॒तमृ॒ग्मिय॒मिन्द्रं॑ गी॒र्भिर्म॑दता॒ वस्वो॑ अर्ण॒वम् । यस्य॒ द्यावो॒ न वि॒चर॑न्ति॒ मानु॑षा भु॒जे मंहि॑ष्ठम॒भि विप्र॑मर्चत ॥

abhí tyáṃ méṣaṃ puruhūtám ṛgmíyam índraṃ gī́rbhir madata vā́svo arṇavám | yásya dyā́vo ná vícaranti mā́nuṣā bhujé maṃhíṣṭham abhí vípram arcata ||

Set your delighting hymns toward that ram-like Force, the much-invoked, the song-worthy Indra—an ocean of plenitude; whom the human measures cannot traverse like the heavens: adore the seer, the most bounteous for our enjoyment.

अ॒भि । त्यम् । मे॒षम् । पु॒रु॒ऽहू॒तम् । ऋ॒ग्मिय॑म् । इन्द्र॑म् । गीः॒ऽभिः । म॒द॒त॒ । वस्वः॑ । अ॒र्ण॒वम् । यस्य॑ । द्यावः॑ । न । वि॒ऽचर॑न्ति । मानु॑षा । भु॒जे । मंहि॑ष्ठम् । अ॒भि । विप्र॑म् । अ॒र्च॒त॒ ॥अभि । त्यम् । मेषम् । पुरुहूतम् । ऋग्मियम् । इन्द्रम् । गीःभिः । मदत । वस्वः । अर्णवम् । यस्य । द्यावः । न । विचरन्ति । मानुषा । भुजे । मंहिष्ठम् । अभि । विप्रम् । अर्चत ॥abhi | tyam | meṣam | puru-hūtam | ṛgmiyam | indram | gīḥ-bhiḥ | madata | vasvaḥ | arṇavam | yasya | dyāvaḥ | na | vi-caranti | mānuṣā | bhuje | maṃhiṣṭham | abhi | vipram | arcata

अभिtowards, unto
अभि:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/निपात)
त्यम्that (him)
त्यम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मेषम्ram; (epithet) the ram-like one
मेषम्:
Karma
TypeNoun
Rootमेष (प्रातिपदिक)
पुरुहूतम्much-invoked
पुरुहूतम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपुरुहूत (प्रातिपदिक; पुरु + √हू ‘to call’)
ऋग्मियम्worthy of hymns; hymn-delighting
ऋग्मियम्:
Karma
TypeAdjective
Rootऋग्मिय (प्रातिपदिक; ऋक् + -मिय)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
गीर्भिःwith songs/hymns
गीर्भिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootगीर्/गिर् (प्रातिपदिक)
मदतlet (him) rejoice / be exhilarated
मदत:
Kartā
TypeVerb
Root√मद् (मदँ ‘to be exhilarated’)
वस्वःof wealth; of the good (treasure)
वस्वः:
Sambandha
TypeNoun
Rootवसु (प्रातिपदिक)
अर्णवम्flood, ocean, surge
अर्णवम्:
Karma
TypeNoun
Rootअर्णव (प्रातिपदिक)
यस्यwhose
यस्य:
Sambandha
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
द्यावःthe heavens
द्यावः:
Kartā
TypeNoun
Rootद्यौ (प्रातिपदिक)
like, as
:
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
विचरन्तिmove about, roam
विचरन्ति:
Kartā
TypeVerb
Rootवि + √चर् (चरँ ‘to move, roam’)
मानुषाःmen, mortals
मानुषाः:
Kartā
TypeNoun
Rootमानुष (प्रातिपदिक)
भुजेin/at the arm; on the arm (i.e., in his might)
भुजे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootभुज् (प्रातिपदिक; ‘arm’)
मंहिष्ठम्most bountiful
मंहिष्ठम्:
Karma
TypeAdjective
Rootमंहिष्ठ (प्रातिपदिक; मंह् ‘bounty’ + -इष्ठ superl.)
अभिtowards
अभि:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/निपात)
विप्रम्inspired sage, poet-priest
विप्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
अर्चतpraise (you all), sing to
अर्चत:
Kartā
TypeVerb
Root√अर्च् (अर्चँ ‘to praise, sing’)