Mantra 14

Sukta 1.44

Rishi: Kaṇva (Kāṇva lineage) (traditional attribution for RV 1.44)

Devata: Multi-deity invitation: Maruts; Varuṇa; Aśvins; Uṣas (within a Soma/Agni context)

Chandas: Jagatī (probable; requires full pada-count verification against śākala recitation)

Samhita Patha (Devanagari)

शृण्वन्तु स्तोमं मरुतः सुदानवोऽग्निजिह्वा ऋतावृधः । पिबतु सोमं वरुणो धृतव्रतोऽश्विभ्यामुषसा सजूः ॥

Samhita Patha (IAST)

शृ॒ण्वन्तु॒ स्तोमं॑ म॒रुत॑: सु॒दान॑वोऽग्निजि॒ह्वा ऋ॑ता॒वृध॑: । पिब॑तु॒ सोमं॒ वरु॑णो धृ॒तव्र॑तो॒ऽश्विभ्या॑मु॒षसा॑ स॒जूः ॥

Transliteration

śṛṇvántu stómaṃ marútaḥ sudā́navo’gnijihvā́ ṛtāvṛ́dhaḥ | píbatú sómaṃ váruṇo dhṛtávrato’śvíbhyām uṣásā sajū́ḥ ||

Translation

Let the Maruts—noble givers, whose tongues are flames and who increase the cosmic Truth—hear this hymn of affirmation. Let Varuṇa, firm in the law he holds, drink the Soma of inner delight, together with the Aśvins and with Uṣas (the Dawn) in a single harmony.

Padapatha (Word Analysis)

शृ॒ण्वन्तु॑ । सोम॑म् । म॒रुतः॑ । सु॒ऽदान॑वः । अ॒ग्नि॒ऽजि॒ह्वाः । ऋ॒त॒ऽवृधः॑ । पिब॑तु । सोम॑म् । वरु॑णः । धृ॒तऽव्र॑तः । अ॒श्विऽभ्या॑म् । उ॒षसा॑ । स॒ऽजूः ॥शृण्वन्तु । सोमम् । मरुतः । सुदानवः । अग्निजिह्वाः । ऋतवृधः । पिबतु । सोमम् । वरुणः । धृतव्रतः । अश्विभ्याम् । उषसा । सजूः ॥śṛṇvantu | somam | marutaḥ | su-dānavaḥ | agni-jihvāḥ | ṛta-vṛdhaḥ | pibatu | somam | varuṇaḥ | dhṛta-vrataḥ | aśvi-bhyām | uṣasā | sa-jūḥ

Word by Word

• शृण्वन्तु: let (them) hear
• शृण्वन्तु: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (शृणोति)

• स्तोमम्: the hymn of praise
• स्तोमम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: स्तोम (प्रातिपदिक)

• मरुतः: the Maruts
• मरुतः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: मरुत् (प्रातिपदिक)

• सुदानवः: the bountiful/generous ones
• सुदानवः: कर्तृ (मरुतः-विशेषणम्)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: सु-दानु (प्रातिपदिक; दानु ‘दान/उदारता’)

• अग्निजिह्वाः: having Agni as (their) tongue / fire-tongued
• अग्निजिह्वाः: कर्तृ (मरुतः-विशेषणम्)
• Type: Adjective (bahuvrīhi/tatpuruṣa usage as epithet)
• Root: अग्नि-जिह्वा (समास-प्रातिपदिक)

• ऋतावृधः: increasing (upholding) ṛta (cosmic order)
• ऋतावृधः: कर्तृ (मरुतः-विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: ऋता-वृध् (समास-प्रातिपदिक; वृध् ‘वर्धन/वर्धक’)

• पिबतु: let (him) drink
• पिबतु: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पा (पिबति)

• सोमम्: Soma (the pressed drink)
• सोमम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)

• वरुणः: Varuṇa
• वरुणः: कर्तृ
• Type: Noun (deity)
• Root: वरुण (प्रातिपदिक)

• धृतव्रतः: whose vow/law is firm (steadfast in ordinances)
• धृतव्रतः: कर्तृ (वरुणः-विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: धृत-व्रत (समास-प्रातिपदिक; धृ ‘धारण’)

• अश्विभ्याम्: with the Aśvins
• अश्विभ्याम्: सह/सहकारक (सजूः इत्यस्य सहार्थे)
• Type: Noun (dual deity)
• Root: अश्विन् (प्रातिपदिक)

• उषसा: with Uṣas (Dawn)
• उषसा: सह/सहकारक (सजूः इत्यस्य सहार्थे)
• Type: Noun (deity)
• Root: उषस् (प्रातिपदिक)

• सजूः: together, in company
• सजूः: अव्यय-सम्बन्ध (सहार्थ-निर्देशः)
• Type: Indeclinable
• Root: सजूः (अव्यय; सह + जू/जु ‘शीघ्र/सह’ इत्यादि निघण्टु-परम्परा)