Mantra 7
Sukta 1.38
Rishi: Ghoṣā Kāksīvatī (traditional)
Devata: Maruts/Rudriyas
Chandas: Triṣṭubh/Jagatī (likely mixed; confirmation needed)
Samhita Patha (Devanagari)
सत्यं त्वेषा अमवन्तो धन्वञ्चिदा रुद्रियासः । मिहं कृण्वन्त्यवाताम् ॥
Samhita Patha (IAST)
स॒त्यं त्वे॒षा अम॑वन्तो॒ धन्व॑ञ्चि॒दा रु॒द्रिया॑सः । मिहं॑ कृण्वन्त्यवा॒ताम् ॥
Transliteration
satyáṃ tvéṣā́ amávanto dhánvaṃ cid ā́ rudríyāsaḥ | míhaṃ kṛṇvanty avātā́m ||
Translation
Truly, the blazing, might-filled Rudriyas—even over the dry waste—make the clouding rain; they bring down the covering waters that prepare a new fullness in the being.
Padapatha (Word Analysis)
स॒त्यम् । त्वे॒षाः । अम॑ऽवन्तः । धन्व॑म् । चि॒त् । आ । रु॒द्रिया॑सः । मिह॑म् । कृ॒ण्व॒न्ति॒ । अ॒वा॒ताम् ॥सत्यम् । त्वेषाः । अमवन्तः । धन्वम् । चित् । आ । रुद्रियासः । मिहम् । कृण्वन्ति । अवाताम् ॥satyam | tveṣāḥ | ama-vantaḥ | dhanvam | cit | ā | rudriyāsaḥ | miham | kṛṇvanti | avātām
Word by Word
सत्यम्true; truly
सत्यम्:
Karma (as predicate/accusative of result; ‘truly/true’ qualifying the statement)
TypeAdjective (used substantively/adverbially)
Rootसत्य (प्रातिपदिक; < सत् ‘being’ + -य)
त्वेषाःthe impetuous/fiery ones
त्वेषाः:
Kartā
TypeAdjective (substantive)
Rootत्वेष (प्रातिपदिक)
अमवन्तःstrong; mighty
अमवन्तः:
Kartā (apposition to त्वेषाः)
TypeAdjective
Rootअमवत् (प्रातिपदिक; अम ‘strength’ + -वत्)
धन्वञ्चित्even (through/over) the bow (i.e., even with the bow; even at a distance)
धन्वञ्चित्:
Karma
TypeNoun + Indeclinable
Rootधन्वन् (प्रातिपदिक) + चित् (अव्यय)
रुद्रियासःthe Rudriyas (Rudra’s men/Maruts)
रुद्रियासः:
Kartā (subject group)
TypeAdjective (substantive; patronymic/affiliation)
Rootरुद्रिय (प्रातिपदिक; ‘of Rudra/pertaining to Rudra’)
मिहम्mist; rain
मिहम्:
Karma
TypeNoun
Rootमिह्/मिह (प्रातिपदिक; ‘mist, rain’)
कृण्वन्तिthey make; they produce
कृण्वन्ति:
(Verb of action; governs कर्म ‘मिहम्’)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
अवाताम्windless; without wind
अवाताम्:
Karma (object-complement qualifying मिहम्)
TypeAdjective (predicative)
Rootअवात (प्रातिपदिक; a-vāta ‘windless’ / ‘without wind’)