Mantra 4
Sukta 1.38
Rishi: Kaṇva (Kaṇva lineage)
Devata: Marutaḥ
Chandas: Uncertain; requires metrical verification
Samhita Patha (Devanagari)
यद्यूयं पृश्निमातरो मर्तासः स्यातन । स्तोता वो अमृतः स्यात् ॥
Samhita Patha (IAST)
यद्यू॒यं पृ॑श्निमातरो॒ मर्ता॑स॒: स्यात॑न । स्तो॒ता वो॑ अ॒मृत॑: स्यात् ॥
Transliteration
yád yūyáṃ pṛśni-mā́taro mártāsaḥ syā́tana | stotā́ vo amṛ́taḥ syāt ||
Translation
If you, O sons of Pṛśni, were mortal as we are, then your singer would become immortal for you: by your touch the human voice crosses beyond death into the undying rhythm.
Padapatha (Word Analysis)
यत् । यू॒यम् । पृ॒श्नि॒ऽमा॒त॒रः॒ । मर्ता॑सः । स्यात॑न । स्तो॒ता । वः॒ । अ॒मृतः॑ । स्यात् ॥यत् । यूयम् । पृश्निमातरः । मर्तासः । स्यातन । स्तोता । वः । अमृतः । स्यात् ॥yat | yūyam | pṛśni-mātaraḥ | martāsaḥ | syātana | stotā | vaḥ | amṛtaḥ | syāt
Word by Word
यद्if/when
यद्:
—
TypeIndeclinable
Rootयद् (यद्-प्रातिपदिक/सर्वनाम)
यूयम्you (pl.)
यूयम्:
Kartā
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पृश्निमातरःO sons of Pṛśni / having Pṛśni as mother
पृश्निमातरः:
Kartā (सम्बोधनार्थ-विशेषणम्/कर्तृविशेषणम्)
TypeNoun (epithet)
Rootपृश्नि-मातर् (समासः: पृश्नि + मातृ)
मर्तासःmortals
मर्तासः:
Kartā (युष्मद्-समनाधिकरणम्)
TypeNoun
Rootमर्त (प्रातिपदिक)
स्यातनmay you be / would you be
स्यातन:
—
TypeVerb
Rootअस् (धातु) → स्यात् (विधिलिङ्) + -न (वैदिक 2.बहु.परस्मै)
स्तोताthe praiser / singer
स्तोता:
Kartā
TypeNoun (agent)
Rootस्तु (धातु) → स्तोतृ (कृदन्त-प्रातिपदिक; तृच्)
वःto you / of you
वः:
Sampradāna (स्तुत्य-देवताभ्यः ‘to you’)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अमृतःimmortal
अमृतः:
Kartā-विशेषणम् (स्तोता-विशेषणम्)
TypeAdjective/Noun
Rootअ-मृत (प्रातिपदिक)
स्यात्may he be
स्यात्:
—
TypeVerb
Rootअस् (धातु) → स्यात्