HomeRig VedaMandala 1Sukta 31Mantra 16
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 16

Sukta 1.31

Rishi: Hiraṇyastūpa Āṅgirasa
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh

इमामग्ने शरणिं मीमृषो न इममध्वानं यमगाम दूरात् । आपिः पिता प्रमतिः सोम्यानां भृमिरस्यृषिकृन्मर्त्यानाम् ॥

इ॒माम॑ग्ने श॒रणिं॑ मीमृषो न इ॒ममध्वा॑नं॒ यमगा॑म दू॒रात् । आ॒पिः पि॒ता प्रम॑तिः सो॒म्यानां॒ भृमि॑रस्यृषि॒कृन्मर्त्या॑नाम् ॥

imām agne śaraṇiṃ mīmṛṣo na imam adhvānaṃ yam agāma dūrāt | āpiḥ pitā pra-matiḥ somyānāṃ bhṛmir asy ṛṣi-kṛn martyānām ||

O Agni, lead us safely to this refuge; guard this path on which we have come from afar. You are the near-help and the father, the guiding intelligence of those who seek the Soma; you are the moving power that makes seers out of mortals.

इ॒माम् । अ॒ग्ने॒ । श॒रणि॑म् । मी॒मृ॒षः॒ । नः॒ । इ॒मम् । अध्वा॑नम् । यम् । अगा॑म । दू॒रात् । आ॒पिः । पि॒ता । प्रऽम॑तिः । सो॒म्याना॑म् । भृमिः॑ । अ॒सि॒ । ऋ॒षि॒ऽकृत् । मर्त्या॑नाम् ॥इमाम् । अग्ने । शरणिम् । मीमृषः । नः । इमम् । अध्वानम् । यम् । अगाम । दूरात् । आपिः । पिता । प्रमतिः । सोम्यानाम् । भृमिः । असि । ऋषिकृत् । मर्त्यानाम् ॥imām | agne | śaraṇim | mīmṛṣaḥ | naḥ | imam | adhvānam | yam | agāma | dūrāt | āpiḥ | pitā | pra-matiḥ | somyānām | bhṛmiḥ | asi | ṛṣi-kṛt | martyānām

इमाम्this (f.)
इमाम्:
कर्म (गम्य/प्राप्य-वस्तु) / लक्ष्य
TypePronoun (Demonstrative)
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun (Vocative)
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
शरणिम्refuge, shelter
शरणिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootशरणि (प्रातिपदिक) < √शृ (शरण/आश्रय-भाव)
मीमृषःbe gracious (to us), grant
मीमृषः:
क्रिया (आह्वान/प्रार्थना)
TypeVerb
Root√मृष् (मृषँ/मृष्—‘to be gracious/forgive; to show favor’, Vedic) with reduplication
नःto us / our
नः:
सम्प्रदान/सम्बन्ध (to/for us)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
इमम्this
इमम्:
कर्म
TypePronoun (Demonstrative)
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अध्वानम्path, journey
अध्वानम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअध्वन् (प्रातिपदिक)
यम्which
यम्:
कर्म (relative object)
TypeRelative pronoun
Rootयद् (सर्वनाम)
अगामI went / I have gone
अगाम:
क्रिया
TypeVerb
Root√गम् (गच्छँ) with augment a-
दूरात्from afar
दूरात्:
अपादान (source)
TypeIndeclinable (ablatival adverb) / Noun-ablative used adverbially
Rootदूर (प्रातिपदिक)
आपिःhelp, aid, protection
आपिः:
कर्तृ/विशेष्य (predicate-nominative)
TypeNoun
Rootआपि (प्रातिपदिक) < √आप्/आप्नोति (प्राप्ति/सहाय-भाव)
पिताfather
पिता:
कर्तृ/विशेष्य (predicate-nominative)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
प्रमतिःforethought, guidance, wise care
प्रमतिः:
कर्तृ/विशेष्य (predicate-nominative)
TypeNoun
Rootप्रमति (प्रातिपदिक) < √मन् (मनँ—‘to think’) with प्र-
सोम्यानाम्of the Soma-people / of the kindly (ones)
सोम्यानाम्:
सम्बन्ध (genitive)
TypeAdjective used substantively
Rootसोम्य (प्रातिपदिक) < सोम
भृमिःsupport, prop
भृमिः:
कर्तृ/विशेष्य (predicate-nominative)
TypeNoun
Rootभृमि (प्रातिपदिक) (Vedic: ‘support/prop, stay’)
असिyou are
असि:
क्रिया (copula)
TypeVerb
Root√अस् (असँ—‘to be’)
ऋषिकृत्maker of seers / inspirer of ṛṣis
ऋषिकृत्:
कर्तृ/विशेष्य (predicate-nominative)
TypeNoun/Adjective (agentive compound)
Rootऋषि-कृत् (समास: ऋषि + √कृ ‘to make’)
मर्त्यानाम्of mortals
मर्त्यानाम्:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootमर्त्य (प्रातिपदिक) < √मृ (to die)