Mantra 7
Sukta 1.22
Devata: Savitṛ
Chandas: Anuṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
विभक्तारं हवामहे वसोश्चित्रस्य राधसः । सवितारं नृचक्षसम् ॥
Samhita Patha (IAST)
वि॒भ॒क्तारं॑ हवामहे॒ वसो॑श्चि॒त्रस्य॒ राध॑सः । स॒वि॒तारं॑ नृ॒चक्ष॑सम् ॥
Transliteration
vibhaktā́raṃ havāmahe vásoś citrásya rā́dhasaḥ | savitā́raṃ nṛcákṣasam ||
Translation
We call Savitṛ, the Distributor of the rich and variegated plenitudes; the Seer of men—who looks into our nature and apportions the right share of force for the journey.
Padapatha (Word Analysis)
वि॒ऽभ॒क्तार॑म् । ह॒वा॒म॒हे॒ । वसोः॑ । चि॒त्रस्य॑ । राध॑सः । स॒वि॒तार॑म् । नृ॒ऽचक्ष॑सम् ॥विभक्तारम् । हवामहे । वसोः । चित्रस्य । राधसः । सवितारम् । नृचक्षसम् ॥vi-bhaktāram | havāmahe | vasoḥ | citrasya | rādhasaḥ | savitāram | nṛ-cakṣasam
Word by Word
विभक्तारम्the distributor/apportioner
विभक्तारम्:
कर्म (हवामहे इति क्रियायाः)
TypeNoun (agent noun)
Rootवि-√भज् (भजँ) / प्रातिपदिक: विभक्तृ-
हवामहेwe invoke/call upon
हवामहे:
क्रिया (कर्तृ: वयं)
TypeVerb
Root√ह्वे (ह्वेञ्/ह्वा) ‘to call, invoke’
वसोःof the good one / of Vasu (the beneficent)
वसोः:
सम्बन्ध (राधसः इत्यस्य)
TypeNoun
Rootवसु-
चित्रस्यof the bright/wondrous
चित्रस्य:
विशेषण-सम्बन्ध (राधसः इत्यस्य)
TypeAdjective (used substantively)
Rootचित्र-
राधसःof bounty, wealth, gift
राधसः:
सम्बन्ध (वसोः, चित्रस्य इत्याभ्यां सह; ‘of the wondrous bounty’)
TypeNoun
Rootराधस्-
सवितारम्Savitṛ (the Impeller)
सवितारम्:
कर्म (हवामहे इति क्रियायाः; विभक्तारम् इत्यस्य समनाधिकरणम्)
TypeNoun (proper/theonym)
Rootसवितृ- (देवता-नाम) / √सू (प्रसवने) आधार
नृचक्षसम्who beholds men / man-observing
नृचक्षसम्:
विशेषण (सवितारम्)
TypeAdjective (epithet)
Rootनृ- + चक्षस्- (प्रातिपदिक: नृचक्षस्- ‘man-seeing/men-observing’)