Mantra 14
Sukta 1.22
Rishi: Medhātithi Kāṇva
Devata: Dyāvā-Pṛthivī with Gandharva motif (Soma-guardianship nuance)
Chandas: Triṣṭubh (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
तयोरिद्घृतवत्पयो विप्रा रिहन्ति धीतिभिः । गन्धर्वस्य ध्रुवे पदे ॥
Samhita Patha (IAST)
तयो॒रिद्घृ॒तव॒त्पयो॒ विप्रा॑ रिहन्ति धी॒तिभि॑: । ग॒न्ध॒र्वस्य॑ ध्रु॒वे प॒दे ॥
Transliteration
tayor id ghṛtavat payo viprā rihanti dhītibhiḥ | gandharvasya dhruve pade ||
Translation
Of those two (Heaven and Earth), the seers taste with their luminous thoughts the ghee-rich milk—at the Gandharva’s firm station where the delight is held steady.
Padapatha (Word Analysis)
तयोः॑ । इत् । घृ॒तऽव॑त् । पयः॑ । विप्राः॑ । रि॒ह॒न्ति॒ । धी॒तिऽभिः॑ । ग॒न्ध॒र्वस्य॑ । ध्रु॒वे । प॒दे ॥तयोः । इत् । घृतवत् । पयः । विप्राः । रिहन्ति । धीतिभिः । गन्धर्वस्य । ध्रुवे । पदे ॥tayoḥ | it | ghṛta-vat | payaḥ | viprāḥ | rihanti | dhīti-bhiḥ | gandharvasya | dhruve | pade
Word by Word
तयोःof those two / in those two
तयोः:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इत्indeed, just
इत्:
—
TypeIndeclinable
Rootइत् (निपात)
घृतवत्having ghee, ghee-rich
घृतवत्:
विशेषण (of the object)
TypeAdjective
Rootघृतवत् (घृत + -वत्, गुणवाचक)
पयःmilk, nourishing drink
पयः:
कर्म (object of रिहन्ति)
TypeNoun
Rootपयस् (प्रातिपदिक)
विप्राःinspired seers, sages
विप्राः:
कर्ता
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
रिहन्तिthey lick/lap, they taste
रिहन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Rootरिह् (धातु, भ्वादि; ‘लिह्/रिह्’ = to lick, lap)
धीतिभिःwith insights, with hymnic thoughts
धीतिभिः:
करण
TypeNoun
Rootधीति (प्रातिपदिक; from √धी ‘to think’)
गन्धर्वस्यof the Gandharva
गन्धर्वस्य:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootगन्धर्व (प्रातिपदिक)
ध्रुवेin the fixed/firm
ध्रुवे:
अधिकरण (locative)
TypeAdjective
Rootध्रुव (प्रातिपदिक)
पदेin the place/footstep (station)
पदे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootपद (प्रातिपदिक)