Mantra 1
Sukta 1.22
Devata: Aśvinau
Samhita Patha (Devanagari)
प्रातर्युजा वि बोधयाश्विनावेह गच्छताम् । अस्य सोमस्य पीतये ॥
Samhita Patha (IAST)
प्रा॒त॒र्युजा॒ वि बो॑धया॒श्विना॒वेह ग॑च्छताम् । अ॒स्य सोम॑स्य पी॒तये॑ ॥
Transliteration
prātar-yújā ví bodhayāśvināvéha gacchatām | asyá sómasya pītáye ||
Translation
Awaken the two dawn-yoked powers; O Aśvins, come here for the drinking of this Soma—so the first light in us may become swift and effective.
Padapatha (Word Analysis)
प्रा॒तः॒ऽयुजा॑ । वि । बो॒ध॒य॒ । अ॒श्विनौ॑ । आ । इ॒ह । ग॒च्छ॒ता॒म् । अ॒स्य । सोम॑स्य । पी॒तये॑ ॥प्रातःयुजा । वि । बोधय । अश्विनौ । आ । इह । गच्छताम् । अस्य । सोमस्य । पीतये ॥prātaḥ-yujā | vi | bodhaya | aśvinau | ā | iha | gacchatām | asya | somasya | pītaye
Word by Word
प्रातर्युजाthe two (Aśvins) yoked/ready in the morning
प्रातर्युजा:
विशेषण (कर्तृ-सम्बन्धः) — अश्विनौ
TypeIndeclinable + Noun/Adjective (compound)
Rootप्रातर् (avyaya) + युज् (prātipadika: युज्/युजा ‘yoking, yoked; companion’)
विforth, apart, distinctly
वि:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootवि (upasarga/avyaya)
बोधयawaken! rouse!
बोधय:
क्रिया (आह्वान/प्रेरणा)
TypeVerb
Rootबुध् (धातु) → causative बोधय-
अश्विनौthe two Aśvins
अश्विनौ:
कर्तृ (आगच्छताम्-कर्तारौ)
TypeNoun (proper/deity)
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक)
इहhere
इह:
अधिकरण (स्थान)
TypeIndeclinable
Rootइह (avyaya)
गच्छताम्let them come / may they come
गच्छताम्:
क्रिया
TypeVerb
Rootगम् (धातु) → गच्छ-
अस्यof this
अस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी) — सोमस्य
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सोमस्यof Soma
सोमस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी) — पीतये
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
पीतयेfor drinking
पीतये:
सम्प्रदान (उद्देश्य/प्रयोजन)
TypeVerbal noun (infinitival dative)
Rootपा (धातु) → पीति (कृदन्त-प्रातिपदिक, ‘drinking’)