HomeRig VedaMandala 1Sukta 186Mantra 11
Previous Mantra

Mantra 11

Sukta 1.186

Devata: Collective Devatās of the hymn (yajatrāḥ); with emphasis on the sustaining ‘dīdhiti’ (inner flame/illumination)
Chandas: Trishtubh (probable; requires verification)

इयं सा वो अस्मे दीधितिर्यजत्रा अपिप्राणी च सदनी च भूयाः । नि या देवेषु यतते वसूयुर्विद्यामेषं वृजनं जीरदानुम् ॥

इ॒यं सा वो॑ अ॒स्मे दीधि॑तिर्यजत्रा अपि॒प्राणी॑ च॒ सद॑नी च भूयाः । नि या दे॒वेषु॒ यत॑ते वसू॒युर्वि॒द्यामे॒षं वृ॒जनं॑ जी॒रदा॑नुम् ॥

iyáṃ sā vo asmè dī́dhitir yajatrā api-prā́ṇī ca sadánī ca bhūyāḥ | ní yā devéṣu yátate vasūyúr vidyā́meṣaṃ vṛ́janaṃ jī́radānum ||

This is that bright kindling for you, O adorable ones—may it be for us a breathing fullness and a seated stability. By it, as the seeker of the Riches labors among the gods, may we come to know this vigorous host, the giver of long-enduring bounty.

इ॒यम् । सा । वः॒ । अ॒स्मे इति॑ । दीधि॑तिः । य॒ज॒त्राः॒ । अ॒पि॒ऽप्राणी॑ । च॒ । सद॑नी । च॒ । भू॒याः॒ । नि । या । दे॒वेषु॑ । यत॑ते । व॒सु॒ऽयुः । वि॒द्याम॑ । इ॒षम् । वृ॒जन॑म् । जी॒रऽदा॑नुम् ॥इयम् । सा । वः । अस्मे इति । दीधितिः । यजत्राः । अपिप्राणी । च । सदनी । च । भूयाः । नि । या । देवेषु । यतते । वसुयुः । विद्याम । इषम् । वृजनम् । जीरदानुम् ॥iyam | sā | vaḥ | asme iti | dīdhitiḥ | yajatrāḥ | api-prāṇī | ca | sadanī | ca | bhūyāḥ | ni | yā | deveṣu | yatate | vasu-yuḥ | vidyāma | iṣam | vṛjanam | jīra-dānum

इयम्this (she/this one)
इयम्:
कर्तृ (मुख्य-वाक्ये) / विषयः
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
साthat (same), she
सा:
कर्तृ/विषयः (इयम् इति सह समनाधिकरणम्)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वःof you (your)
वः:
सम्बन्ध (possessor: ‘of you/your’)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्मेto us
अस्मे:
सम्प्रदान (to us)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
दीधितिः(holy) illumination, guiding light
दीधितिः:
कर्तृ/विषयः (भूयाः इत्यस्य)
TypeNoun
Rootदीधिति- (स्त्री. प्रातिपदिक; ‘दीधि’ √धा/√धी-सम्बद्ध ‘प्रकाश/दीप्ति’ भाव)
यजत्राworthy of worship
यजत्रा:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootयजत्र- (विशेषण-प्रातिपदिक; √यज् ‘यज्/पूजा’)
अपिप्राणीlife-giving, enlivening
अपिप्राणी:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootअपि-प्राणिन्/अपि-प्राणी (विशेषण; √प्राण् ‘to breathe, live’)
and
:
TypeIndeclinable
Root
सदनीabiding in the seat/assembly; homely, dwelling
सदनी:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootसदनी- (विशेषण-प्रातिपदिक; √सद् ‘to sit’ → ‘seat/dwelling’)
and
:
TypeIndeclinable
Root
भूयाःmay (she/it) be, may become
भूयाः:
क्रिया (आशीर्वचनम्)
TypeVerb
Root√भू (भवति)
निdown, in; (as preverb) firmly
नि:
TypeIndeclinable (preverb)
Rootनि
याwho/which (she)
या:
कर्तृ (यतते इत्यस्य)
TypePronoun
Rootयद्/या- (सर्वनाम-प्रातिपदिक; सम्बन्धवाचक)
देवेषुamong the gods
देवेषु:
अधिकरण (among/in the gods)
TypeNoun
Rootदेव- (प्रातिपदिक)
यततेstrives, exerts herself
यतते:
क्रिया
TypeVerb
Root√यत् (यतते)
वसूयुःdesiring wealth, wealth-seeking
वसूयुः:
कर्तृ (या इत्यस्य विशेषणम्)
TypeNoun/Adjective
Rootवसूयु- (विशेषण/नाम; √वस्/वसु ‘wealth’ + इच्छार्थ ‘-यु’)
विद्यामmay we know, may we find
विद्याम:
क्रिया (प्रार्थना)
TypeVerb
Root√विद् (वेद) / ‘विद्या’ भाव; अत्र क्रियापद-रूपम्
एषम्this
एषम्:
कर्म (विद्याम)
TypePronoun/Adjective
Rootएष- (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / एतद्-सम्बद्ध
वृजनम्community/settlement; (or) conflict
वृजनम्:
कर्म (एषम् इत्यस्य विशेष्य/समन्वयः)
TypeNoun
Rootवृजन- (नपुं. प्रातिपदिक; ‘enclosure/settlement; also ‘struggle/hostility’ context-dependent)
जीरदानुम्having swift/strong giving; bountiful (lit. ‘swift-giving’)
जीरदानुम्:
कर्म-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootजीर-दानु- (बहुव्रीहि/तत्पुरुष-समास; जीर ‘swift/aged/strong’ + दानु ‘giver/stream’; वैदिक विशेषण)