HomeRig VedaMandala 1Sukta 181Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 1.181

Devata: Aśvinau
Chandas: Triṣṭubh (probable)

कदु प्रेष्टाविषां रयीणामध्वर्यन्ता यदुन्निनीथो अपाम् । अयं वां यज्ञो अकृत प्रशस्तिं वसुधिती अवितारा जनानाम् ॥

कदु॒ प्रेष्टा॑वि॒षां र॑यी॒णाम॑ध्व॒र्यन्ता॒ यदु॑न्निनी॒थो अ॒पाम् । अ॒यं वां॑ य॒ज्ञो अ॑कृत॒ प्रश॑स्तिं॒ वसु॑धिती॒ अवि॑तारा जनानाम् ॥

kádu préṣṭāv iṣā́ṃ rayīṇā́m adhvaryántā yád unnīnīthó apā́m | ayáṃ vāṃ yajñó akṛta práśástiṃ vásudhitī avitārā janā́nām ||

When will you two, most beloved for our impulsions and plenitudes, lift us up as the sacrificers raise the waters? This sacrifice of ours has fashioned praise for you—O holders of riches, O protectors of the peoples.

कत् । ऊँ॒ इति॑ । प्रेष्ठौ॑ । इ॒षाम् । र॒यी॒णाम् । अ॒ध्व॒र्यन्ता॑ । यत् । उ॒त्ऽनि॒नी॒थः । अ॒पाम् । अ॒यम् । वा॒म् । य॒ज्ञः । अ॒कृ॒त॒ । प्रऽश॑स्तिम् । वसु॑धिती॒ इति॑ वसु॑ऽधिती । अवि॑तारा । ज॒ना॒ना॒म् ॥कत् । ऊँ इति । प्रेष्ठौ । इषाम् । रयीणाम् । अध्वर्यन्ता । यत् । उत्निनीथः । अपाम् । अयम् । वाम् । यज्ञः । अकृत । प्रशस्तिम् । वसुधिती इति वसुधिती । अवितारा । जनानाम् ॥kat | oṃ iti | preṣṭhau | iṣām | rayīṇām | adhvaryantā | yat | ut-ninīthaḥ | apām | ayam | vām | yajñaḥ | akṛta | pra-śaśtim | vasudhitī itivasu-dhitī | avitārā | janānām

कदुwhen? (indeed/then)
कदु:
TypeIndeclinable
Rootकदु (अव्यय-प्रातिपदिक) / कदा (प्रश्नार्थक)
प्रेष्टाmost dear, most beloved
प्रेष्टा:
Kartā (वाक्य-विशेषण/विधेय-विशेषण) अथवा विशेष्य-सम्बन्ध
TypeAdjective
Rootप्रेष्ठ (प्रातिपदिक; √प्रिय्/प्री ‘to please’ से श्रेष्ठतमे) अथवा √इष् ‘to seek’ से इष्टतम-भाव
अविषाम्of the sheep/ewes (of the flocks)
अविषाम्:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootअवि (प्रातिपदिक) ‘sheep/ram’
रयीणाम्of riches
रयीणाम्:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootरयि (प्रातिपदिक) ‘wealth, riches’
अध्वर्यन्ताthe officiating priest (the adhvaryu-like one)
अध्वर्यन्ता:
Kartā (यज्ञ-क्रिया का कर्ता) / सम्भाव्य सम्बोधन
TypeNoun/Agent
Rootअध्वर्यन्त (प्रातिपदिक; अध्वर्युः ‘officiating priest’ से) / √अध्वर् (यज्ञ-सम्बन्ध)
यत्when/that
यत्:
TypeIndeclinable/Pronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
उन्निनीथःyou led up / brought forth
उन्निनीथः:
Kartā (क्रिया)
TypeVerb
Root√नी (नयति) उपसर्ग: उद् + नि; ‘to lead up/bring forth’
अपाम्of the waters
अपाम्:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootअप्/आप् (प्रातिपदिक) ‘water’
अयम्this
अयम्:
Kartā (नाम-वाक्य में विषय) / निर्देश
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वाम्for you two / of you two
वाम्:
सम्प्रदान/सम्बन्ध (for you two / of you two)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) द्विवचन
यज्ञःsacrifice, rite
यज्ञः:
Kartā
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक) ‘sacrifice’
अकृतhas made / made
अकृत:
Kartā (क्रिया) — कर्ता ‘यज्ञः’
TypeVerb
Root√कृ (करोति) ‘to make’
प्रशस्तिम्praise, laudation
प्रशस्तिम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्रशस्ति (प्रातिपदिक; √शंस् ‘to praise’ से)
वसुधितीwealth-bestowing insight / rich thought
वसुधिती:
Kartā/विशेषणात्मक (प्रशस्ति/यज्ञ के गुण के रूप में) / सम्भाव्य सम्बोधन
TypeNoun/Abstract
Rootवसुधिती (प्रातिपदिक; वसु ‘wealth’ + धिती ‘thought/insight’)
अवितारा(you) two protectors
अवितारा:
Kartā (रक्षक के रूप में) / विधेय
TypeNoun/Agent
Rootअवितार (प्रातिपदिक; √अव् ‘to protect’ से ‘protector’)
जनानाम्of the peoples
जनानाम्:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक) ‘people, men’