Mantra 7
Sukta 1.18
Rishi: Kāṇva
Devata: Sadasaspati (as indispensable presiding power enabling yajña)
Chandas: Gāyatrī
Samhita Patha (Devanagari)
यस्मादृते न सिध्यति यज्ञो विपश्चितश्चन । स धीनां योगमिन्वति ॥
Samhita Patha (IAST)
यस्मा॑दृ॒ते न सिध्य॑ति य॒ज्ञो वि॑प॒श्चित॑श्च॒न । स धी॒नां योग॑मिन्वति ॥
Transliteration
yásmād ṛté ná sídhyati yajñó vipaścítaś caná | sá dhīnā́ṃ yógam invati ||
Translation
Without whom the sacrifice does not succeed—even for the seer of clear perception—he it is who fosters the joining of the thoughts: he brings our dhī into a right yoking with the Truth-order.
Padapatha (Word Analysis)
यस्मा॑त् । ऋ॒ते । न । सिध्य॑ति । य॒ज्ञः । वि॒पः॒ऽचितः॑ । च॒न । सः । धी॒नाम् । योग॑म् । इ॒न्व॒ति॒ ॥यस्मात् । ऋते । न । सिध्यति । यज्ञः । विपःचितः । चन । सः । धीनाम् । योगम् । इन्वति ॥yasmāt | ṛte | na | sidhyati | yajñaḥ | vipaḥ-citaḥ | cana | saḥ | dhīnām | yogam | invati
Word by Word
यस्मात्from whom/without whom
यस्मात्:
अपादान
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → यस्-
ऋतेwithout, except
ऋते:
अपादान (उपपद-सम्बन्ध) / निवारणार्थ
TypeIndeclinable
Rootऋते (अव्यय; √ऋ/अर् ‘to go, fit’ से निष्पन्न प्राचीन अव्यय) अथवा ‘ऋत’ (सत्य/नियम) से संबद्ध
नnot
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन (निषेध-अव्यय)
सिध्यतिis accomplished/succeeds
सिध्यति:
— (अकर्मक; क्रिया)
TypeVerb
Root√सिध् (सिध्यति) ‘to succeed, be accomplished’
यज्ञःthe sacrifice/ritual
यज्ञः:
कर्तृ (क्रियायाः कर्ता)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
विपश्चितःof the wise/discerning (one)
विपश्चितः:
सम्बन्ध (यज्ञस्य विशेषण-सम्बन्ध) / षष्ठी-सम्बन्ध
TypeAdjective
Rootवि-पश्चित् (प्रातिपदिक; ‘विशेषेण पश्यति’ = discerning/wise)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (समुच्चय-अव्यय)
चनeven/at all
चन:
—
TypeIndeclinable
Rootचन (अव्यय; ‘even, at all’—निषेध/प्रबलनार्थ)
सःhe
सः:
कर्तृ (अगली क्रिया का कर्ता)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → स-
धीनाम्of the thoughts/insights (prayers)
धीनाम्:
सम्बन्ध (योगस्य—‘of thoughts/insights’)
TypeNoun
Rootधी (स्त्री; ‘thought, insight, prayer’)
योगम्the yoking/connection (proper joining)
योगम्:
कर्म
TypeNoun
Rootयोग (प्रातिपदिक; ‘yoking, joining, harnessing; application’)
इन्वतिimpels/sets in motion
इन्वति:
— (सकर्मक; कर्म=योगम्)
TypeVerb
Root√इन्/ईन् (इन्वति) ‘to set in motion, impel, further’