HomeRig VedaMandala 1Sukta 173Mantra 13
Previous Mantra

Mantra 13

Sukta 1.173

Rishi: Agastya Maitrāvaruṇi (traditional attribution)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable)

एष स्तोम इन्द्र तुभ्यमस्मे एतेन गातुं हरिवो विदो नः । आ नो ववृत्याः सुविताय देव विद्यामेषं वृजनं जीरदानुम् ॥

ए॒ष स्तोम॑ इन्द्र॒ तुभ्य॑म॒स्मे ए॒तेन॑ गा॒तुं ह॑रिवो विदो नः । आ नो॑ ववृत्याः सुवि॒ताय॑ देव वि॒द्यामे॒षं वृ॒जनं॑ जी॒रदा॑नुम् ॥

eṣá stóma indra túbhyam asmé eténa gātúṃ harivo vido naḥ | ā́ no vavṛtyāḥ suvitā́ya deva vidyā́meṣáṃ vṛjánaṃ jīrádānum ||

This is the hymn, O Indra, for you among us; by it, O lord of the tawny steeds, know for us the path. Turn toward us for the good going, O god, that we may find this active field and the swift-giving abundance.

ए॒षः । स्तोमः॑ । इ॒न्द्र॒ । तुभ्य॑म् । अ॒स्मे इति॑ । ए॒तेन॑ । गा॒तुम् । ह॒रि॒ऽवः॒ । वि॒दः॒ । नः॒ । आ । नः॒ । व॒वृ॒त्याः॒ । सु॒वि॒ताय॑ । दे॒व॒ । वि॒द्याम॑ । इ॒षम् । वृ॒जन॑म् । जी॒रऽदा॑नुम् ॥एषः । स्तोमः । इन्द्र । तुभ्यम् । अस्मे इति । एतेन । गातुम् । हरिवः । विदः । नः । आ । नः । ववृत्याः । सुविताय । देव । विद्याम । इषम् । वृजनम् । जीरदानुम् ॥eṣaḥ | stomaḥ | indra | tubhyam | asme iti | etena | gātum | hari-vaḥ | vidaḥ | naḥ | ā | naḥ | vavṛtyāḥ | suvitāya | deva | vidyāma | iṣam | vṛjanam | jīra-dānum

एषःthis
एषः:
Kartā (of implied ‘is/stands’)
TypePronoun (demonstrative)
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → एष-
स्तोमःhymn of praise
स्तोमः:
Kartā (with एषः)
TypeNoun
Rootस्तोम (प्रातिपदिक)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
(Addressed deity)
TypeNoun (vocative)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
तुभ्यम्for you
तुभ्यम्:
Sampradāna
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्मेamong us / in us
अस्मे:
Adhikaraṇa
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
एतेनby this (with this)
एतेन:
Karaṇa
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
गातुम्a path / passage
गातुम्:
Karma
TypeNoun
Rootगातु (प्रातिपदिक; ‘path, going’)
हरिवःO bay-horsed one
हरिवः:
(Addressed epithet of Indra)
TypeAdjective used as epithet (vocative)
Rootहरिवत् (प्रातिपदिक; ‘having bay horses’)
विदःknow / find
विदः:
(Predicate)
TypeVerb
Root√विद् (विदँ ‘to know, find’)
नःof us / for us
नः:
Sampradāna (beneficiary; ‘for us’)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
hither / towards
:
(Preverb to ववृत्याः)
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
नःus
नः:
Karma
TypePronoun
Rootअस्मद्
ववृत्याःturn/come (towards)
ववृत्याः:
(Predicate)
TypeVerb
Root√वृत् (वृतँ ‘to turn, choose, come/roll’)
सुवितायfor welfare / good fortune
सुविताय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootसुवित (प्रातिपदिक; ‘good course, welfare, success’)
देवO god
देव:
(Addressed deity)
TypeNoun (vocative)
Rootदेव (प्रातिपदिक)
विद्यामmay we know / may we find
विद्याम:
(Predicate)
TypeVerb
Root√विद् (विदँ ‘to know’)
एषम्this / swift
एषम्:
Karma (qualifying वृजनम्)
TypeAdjective
Rootएष (प्रातिपदिक; ‘impetuous/quick’; also ‘this’ as adj.)
वृजनम्obstacle / hostile enclosure
वृजनम्:
Karma
TypeNoun
Rootवृजन (प्रातिपदिक; ‘enclosure, stronghold; difficulty/hostile band’)
जीरदानुम्with swift-flowing (stream/force)
जीरदानुम्:
Karma (qualifying वृजनम्)
TypeAdjective
Rootजीरदानु (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय: ‘having/with swift-flowing stream/impulse’; दानु ‘stream, fluid’)