Mantra 3
Sukta 1.172
Devata: Maruts
Chandas: Gayatri (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
तृणस्कन्दस्य नु विशः परि वृङ्क्त सुदानवः । ऊर्ध्वान्नः कर्त जीवसे ॥
Samhita Patha (IAST)
तृ॒ण॒स्क॒न्दस्य॒ नु विश॒: परि॑ वृङ्क्त सुदानवः । ऊ॒र्ध्वान्न॑: कर्त जी॒वसे॑ ॥
Transliteration
tṛṇá-skandasya nú víśaḥ pári vṛṅkta su-dānavaḥ | ūrdhvā́n naḥ karta jīváse ||
Translation
Now, as one clears away the falling mass of grass, so do you, O generous ones, clear our surroundings; make us rise upward for life—set our being on the ascending line.
Padapatha (Word Analysis)
तृ॒ण॒ऽस्क॒न्दस्य॑ । नु । विशः॑ । परि॑ । वृ॒ङ्क्त॒ । सु॒ऽदा॒न॒वः॒ । ऊ॒र्ध्वान् । नः॒ । क॒र्त॒ । जी॒वसे॑ ॥तृणस्कन्दस्य । नु । विशः । परि । वृङ्क्त । सुदानवः । ऊर्ध्वान् । नः । कर्त । जीवसे ॥tṛṇa-skandasya | nu | viśaḥ | pari | vṛṅkta | su-dānavaḥ | ūrdhvān | naḥ | katar | jīvase
Word by Word
तृणस्कन्दस्यof Tṛṇaskanda (name/epithet)
तृणस्कन्दस्य:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootतृण-स्कन्द (प्रातिपदिक; तृण ‘grass’ + स्कन्द ‘leaper/attacker’, बहुव्रीहि/तत्पुरुष-समास) अथवा देव-नाम
नुnow; indeed
नु:
—
TypeIndeclinable
Rootनु (निपात)
विशःthe clans/peoples
विशः:
कर्म (object of ‘परि वृङ्क्त’)
TypeNoun
Rootविश् (प्रातिपदिक: ‘clan/settlement/people’)
परिaround; all around
परि:
—
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
वृङ्क्तhe repels/wards off
वृङ्क्त:
कर्तृ (implicit subject: ‘he/it’ = Tṛṇaskanda/Indra etc.)
TypeVerb
Rootवृज्/वृञ्ज् (धातु; ‘to turn/ward off, remove, repel’)
सुदानवःO generous ones
सुदानवः:
सम्बोधन/कर्तृ-सहचर (addressed: ‘O generous ones’)
TypeAdjective (used substantively)
Rootसु-दानु (प्रातिपदिक; ‘good-giving, generous’)
ऊर्ध्वान्upright ones; those raised up
ऊर्ध्वान्:
कर्म (object of ‘कर्त’)
TypeAdjective
Rootऊर्ध्व (प्रातिपदिक ‘upright, upward’)
नःfor us; to us
नः:
सम्प्रदान (beneficiary with ‘कर्त’)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
कर्तmake; do (you all)
कर्त:
कर्तृ (addressed subject: ‘you (pl.)’)
TypeVerb
Rootकृ (धातु; ‘to make, do’)
जीवसेfor living; for life
जीवसे:
प्रयोजन/सम्प्रदान (purpose: ‘for life’)
TypeNoun (verbal noun/infinitival dative)
Rootजीव् (धातु) → जीवस् (कृदन्त/नाम ‘life, living’)