HomeRig VedaMandala 1Sukta 168Mantra 5
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 1.168

Rishi: Agastya Mānavā (traditional)
Devata: Maruts (with an implied inner leader/central vibrating force among them)
Chandas: Triṣṭubh

को वोऽन्तर्मरुत ऋष्टिविद्युतो रेजति त्मना हन्वेव जिह्वया । धन्वच्युत इषां न यामनि पुरुप्रैषा अहन्यो नैतशः ॥

को वो॒ऽन्तर्म॑रुत ऋष्टिविद्युतो॒ रेज॑ति॒ त्मना॒ हन्वे॑व जि॒ह्वया॑ । ध॒न्व॒च्युत॑ इ॒षां न याम॑नि पुरु॒प्रैषा॑ अह॒न्यो॒३॒॑ नैत॑शः ॥

kó vo 'ntár maruta ṛṣṭi-vidyuto réjati tmánā hanvéva jihváyā | dhanvá-cyuta iṣā́ṃ ná yā́mani puru-praíṣā ahanyò naítáśaḥ ||

Who is it within you, O Maruts of spear-lightning, that trembles by his own self like a jaw with its tongue? A bow-shot in the march of impulsion, sending forth many drives, like a day-bright steed he rushes.

कः । वः॒ । अ॒न्तः । म॒रु॒तः॒ । ऋ॒ष्टि॒ऽवि॒द्यु॒तः॒ । रेज॑ति । त्मना॑ । हन्वा॑ऽइव । जि॒ह्वया॑ । ध॒न्व॒ऽच्युतः॑ । इ॒षाम् । न । याम॑नि । पु॒रु॒ऽप्रैषाः॑ । अ॒ह॒न्यः॑ । न । एत॑शः ॥कः । वः । अन्तः । मरुतः । ऋष्टिविद्युतः । रेजति । त्मना । हन्वाइव । जिह्वया । धन्वच्युतः । इषाम् । न । यामनि । पुरुप्रैषाः । अहन्यः । न । एतशः ॥kaḥ | vaḥ | antaḥ | marutaḥ | ṛṣṭi-vidyutaḥ | rejati | tmanā | hanvāiva | jihvayā | dhanva-cyutaḥ | iṣām | na | yāmani | puru-praiṣāḥ | ahanyaḥ | na | etaśaḥ

कःwho?
कः:
Kartā
TypePronoun
Rootक (प्रश्न-सर्वनाम-प्रातिपदिक) + सु
वःof you / your
वः:
Sambandha (Genitive)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अन्तःwithin, inside
अन्तः:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootअन्तर् (अव्यय/उपसर्गीय-प्रातिपदिक)
मरुतO Marut (O Maruts)
मरुत:
Sambodhana
TypeNoun (vocative)
Rootमरुत् (प्रातिपदिक)
ऋष्टिविद्युतःspear-flashing / with spear-like lightning
ऋष्टिविद्युतः:
Viśeṣaṇa (of Maruts)
TypeAdjective
Rootऋष्टि + विद्युत् (समास: कर्मधारय/बहुव्रीहि-प्रायः)
रेजतिtrembles, quivers
रेजति:
Kriyā
TypeVerb
Root√रेज् (कम्पने)
त्मनाby/with (his/their) own self, of himself
त्मना:
Karaṇa
TypeNoun
Rootत्मन् (प्रातिपदिक; वेदिक ‘self, own person’) + टा
हन्वाwith the jaw
हन्वा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootहनु (प्रातिपदिक) + टा
इवlike, as
इव:
Upamā
TypeIndeclinable
Rootइव
जिह्वयाwith the tongue
जिह्वया:
Karaṇa
TypeNoun
Rootजिह्वा (प्रातिपदिक) + टा
धन्वच्युतःfallen/shot from the bow
धन्वच्युतः:
Viśeṣaṇa (of Maruts)
TypeAdjective
Rootधन्वन् + च्युत (√च्यु ‘to fall/move’ क्त-प्रत्यय; समास)
इषाम्of the missiles/arrows
इषाम्:
Sambandha (Genitive)
TypeNoun
Rootइष्/इषा (प्रातिपदिक ‘missile, arrow; impulse’) + आम्
like
:
Upamā
TypeIndeclinable
Root
यामनिon the course/way
यामनि:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootयामन् (प्रातिपदिक ‘course, path, going’) + ङि
पुरुप्रैषाःhaving many impellings/charges
पुरुप्रैषाः:
Viśeṣaṇa (of Maruts)
TypeAdjective
Rootपुरु + प्रैषा (प्रातिपदिक; ‘impulse, command, sending forth’; समास)
अहन्यःday-bright / active by day
अहन्यः:
Viśeṣaṇa (of Maruts)
TypeAdjective
Rootअहन्/अहनि (प्रातिपदिक ‘day’; वेदिक विशेषण-रूप)
like
:
Upamā
TypeIndeclinable
Root
एतशःthe swift horses (Etasas)
एतशः:
Kartā (simile-subject) / Upamāna
TypeNoun
Rootएतश (प्रातिपदिक; ‘swift horse’, esp. of the Sun) + जस्