HomeRig VedaMandala 1Sukta 166Mantra 15
Previous Mantra

Mantra 15

Sukta 1.166

Rishi: Agastya (traditional); internal mention of a kāru with Māndārya lineage/epithet
Devata: Maruts
Chandas: Triṣṭubh (probable)

एष वः स्तोमो मरुत इयं गीर्मान्दार्यस्य मान्यस्य कारोः । एषा यासीष्ट तन्वे वयां विद्यामेषं वृजनं जीरदानुम् ॥

ए॒ष व॒: स्तोमो॑ मरुत इ॒यं गीर्मा॑न्दा॒र्यस्य॑ मा॒न्यस्य॑ का॒रोः । एषा या॑सीष्ट त॒न्वे॑ व॒यां वि॒द्यामे॒षं वृ॒जनं॑ जी॒रदा॑नुम् ॥

eṣá vaḥ stómo maruta iyáṃ gī́r māndāryásya mānyásya kāróḥ | eṣā́ yāsīṣṭa tanvé vayā́ṃ vidyā́m eṣáṃ vṛjánam jī́ra-dānum ||

This is your hymn, O Maruts; this is the song of the praiser, the honoured singer. By it come to our embodied being with your nourishment, so that we may know and master this field of struggle and win the giver who is strong and enduring in his gifts.

ए॒षः । वः॒ । स्तोमः॑ । म॒रु॒तः॒ । इ॒यम् । गीः । मा॒न्दा॒र्यस्य॑ । मा॒न्यस्य॑ । का॒रोः । आ । इषा । या॒सी॒ष्ट॒ । त॒न्वे॑ । व॒याम् । वि॒द्याम॑ । इ॒षम् । वृ॒जन॑म् । जी॒रऽदा॑नुम् ॥एषः । वः । स्तोमः । मरुतः । इयम् । गीः । मान्दार्यस्य । मान्यस्य । कारोः । आ । इषा । यासीष्ट । तन्वे । वयाम् । विद्याम । इषम् । वृजनम् । जीरदानुम् ॥eṣaḥ | vaḥ | stomaḥ | marutaḥ | iyam | gīḥ | māndāryasya | mānyasya | kāroḥ | ā | iṣā | yāsīṣṭa | tanve | vayām | vidyāma | iṣam | vṛjanam | jīra-dānum

एषःthis (is)
एषः:
Kartā
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वःof you / your
वः:
Adhikaraṇa
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
स्तोमःhymn of praise
स्तोमः:
Kartā
TypeNoun
Rootस्तोम (प्रातिपदिक) < √स्तु (स्तवने)
मरुतःO Maruts
मरुतः:
Sampradāna
TypeNoun
Rootमरुत् (प्रातिपदिक)
इयम्this
इयम्:
Kartā
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
गीःsong, hymn
गीः:
Kartā
TypeNoun
Rootगीर्/गिर् (प्रातिपदिक) < √गॄ/गै (गायने/स्तुतौ)
मन्दार्यस्यof the gladdening/joy-giving (one)
मन्दार्यस्य:
Adhikaraṇa
TypeAdjective
Rootमन्दार्य (विशेषण-प्रातिपदिक; ‘मन्दार’ + य)
मान्यस्यof the worthy of honor
मान्यस्य:
Adhikaraṇa
TypeAdjective
Rootमान्य (कृदन्त-विशेषण) < √मन् (मानने) + य
कारोःof the singer/poet
कारोः:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootकारु (प्रातिपदिक) < √कृ (करणे) (कारु = कवि/स्तोता)
एषाthis (she/it)
एषा:
Kartā
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
यासीष्टmay you go / do you go
यासीष्ट:
Kartā
TypeVerb
Root√या (गत्यर्थे)
तन्वेfor (your) body/self
तन्वे:
Sampradāna
TypeNoun
Rootतनू (प्रातिपदिक)
वयाम्vigor, strength
वयाम्:
Karma
TypeNoun
Rootवय (प्रातिपदिक; ‘वय’ = बल/शक्ति/जीवन-शक्ति) अथवा ‘वयस्’ (बल/यौवन) का वैदिक रूप
विद्यामmay we know / may we find
विद्याम:
Kartā
TypeVerb
Root√विद् (ज्ञाने)
एषम्this
एषम्:
Karma
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वृजनम्enclosure/settlement; (also) battle/host (contextual)
वृजनम्:
Karma
TypeNoun
Rootवृजन (प्रातिपदिक)
जीरदानुम्swift-giving / bountiful (epithet)
जीरदानुम्:
Karma
TypeAdjective
Rootजीरदानु (बहुव्रीहि/तत्पुरुष-समास; जीर ‘शीघ्र/जीर्ण’ + दानु ‘दान/उदारता’ अथवा ‘दानु’ = दानव/प्रवाह)