HomeRig VedaMandala 1Sukta 164Mantra 36
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 36

Sukta 1.164

Rishi: Dīrghatamas Āucathya
Devata: Viṣṇu (as wide law/urukrama) and the seven formative powers
Chandas: Triṣṭubh

सप्तार्धगर्भा भुवनस्य रेतो विष्णोस्तिष्ठन्ति प्रदिशा विधर्मणि । ते धीतिभिर्मनसा ते विपश्चितः परिभुवः परि भवन्ति विश्वतः ॥

स॒प्तार्ध॑ग॒र्भा भुव॑नस्य॒ रेतो॒ विष्णो॑स्तिष्ठन्ति प्र॒दिशा॒ विध॑र्मणि । ते धी॒तिभि॒र्मन॑सा॒ ते वि॑प॒श्चित॑: परि॒भुव॒: परि॑ भवन्ति वि॒श्वत॑: ॥

saptā́rdhagarbhā́ bhúvanasya réto víṣṇos tiṣṭhanti pradíśā vidhármaṇi | té dhītíbhir mánasā té vipaścítaḥ paribhúvaḥ pári bhavanti viśvátaḥ ||

Seven, half-formed embryos, the seed of the world, stand in the directions in the wide law of Viṣṇu. By their thoughts and by the mind they are seers; mastering, they encompass from every side.

स॒प्त । अ॒र्ध॒ऽग॒र्भाः । भुव॑नस्य । रेतः॑ । विष्णोः॑ । ति॒ष्ठ॒न्ति॒ । प्र॒ऽदिशा॑ । विऽध॑र्मणि । ते । धी॒तिऽभिः॑ । मन॑सा । ते । वि॒पः॒ऽचितः॑ । प॒रि॒ऽभुवः॑ । परि॑ । भ॒व॒न्ति॒ । वि॒श्वतः॑ ॥सप्त । अर्धगर्भाः । भुवनस्य । रेतः । विष्णोः । तिष्ठन्ति । प्रदिशा । विधर्मणि । ते । धीतिभिः । मनसा । ते । विपःचितः । परिभुवः । परि । भवन्ति । विश्वतः ॥sapta | ardha-garbhāḥ | bhuvanasya | retaḥ | viṣṇoḥ | tiṣṭhanti | pra-diśā | vi-dharmaṇi | te | dhīti-bhiḥ | manasā | te | vipaḥ-citaḥ | pari-bhuvaḥ | pari | bhavanti | viśvataḥ

सप्तseven
सप्त:
विशेषण (कर्तृपदस्य)
TypeAdjective/Numeral
Rootसप्तन् (संख्या-प्रातिपदिक)
अर्धगर्भाःhalf-embryoned / with half-formed wombs
अर्धगर्भाः:
कर्तृ (तिष्ठन्ति)
TypeAdjective (used substantively)
Rootअर्धगर्भ (प्रातिपदिक; अर्ध + गर्भ)
भुवनस्यof the world / of existence
भुवनस्य:
सम्बन्ध (रेतः)
TypeNoun
Rootभुवन (प्रातिपदिक; √भू)
रेतःseed; generative fluid
रेतः:
कर्म/विषय (तिष्ठन्ति—‘रेतः’ इति विषयः/आश्रयः)
TypeNoun
Rootरेतस् (प्रातिपदिक)
विष्णोःof Viṣṇu
विष्णोः:
सम्बन्ध (तिष्ठन्ति/विधर्मणि—विष्णोः)
TypeNoun (proper)
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
तिष्ठन्तिstand; remain
तिष्ठन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Root√स्था (तिष्ठति-प्रयोगः)
प्रदिशाby the (fore)directions; through the quarters
प्रदिशा:
करण/सहायक (दिशाभिः—‘by/through the directions’)
TypeNoun
Rootप्रदिश् (प्र + दिश्; प्रातिपदिक)
विधर्मणिin the ordinance/order; in the established law
विधर्मणि:
अधिकरण
TypeNoun
Rootविधर्मन् (प्रातिपदिक; वि + धर्मन्)
तेthey
ते:
कर्तृ (भवन्ति)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
धीतिभिःwith thoughts; with hymnic insights
धीतिभिः:
करण
TypeNoun
Rootधीति (प्रातिपदिक; √धी)
मनसाwith mind
मनसा:
करण
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
तेthey
ते:
कर्तृ (भवन्ति)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
विपश्चितःwise; discerning
विपश्चितः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective (used substantively)
Rootविपश्चित् (प्रातिपदिक; वि + √पश् ‘to see/know’)
परिभुवःoverpowering; surpassing
परिभुवः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective/Noun (agentive)
Rootपरिभू (कृदन्त-प्रातिपदिक; परि + √भू)
परिaround; all about
परि:
क्रियाविशेषण (भवन्ति)
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
भवन्तिbecome; come to be
भवन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Root√भू
विश्वतःfrom all sides; everywhere
विश्वतः:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootविश्वतस् (अव्यय; विश्व + तस्)