HomeRig VedaMandala 1Sukta 164Mantra 16
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 16

Sukta 1.164

Rishi: Dīrghatamas Āucathya
Devata: Vāc/Śakti-like feminine powers; the seer-knowledge (kavi) as revelatory function
Chandas: Triṣṭubh

स्त्रियः सतीस्ताँ उ मे पुंस आहुः पश्यदक्षण्वान्न वि चेतदन्धः । कविर्यः पुत्रः स ईमा चिकेत यस्ता विजानात्स पितुष्पितासत् ॥

स्त्रिय॑: स॒तीस्ताँ उ॑ मे पुं॒स आ॑हु॒: पश्य॑दक्ष॒ण्वान्न वि चे॑तद॒न्धः । क॒विर्यः पु॒त्रः स ई॒मा चि॑केत॒ यस्ता वि॑जा॒नात्स पि॒तुष्पि॒तास॑त् ॥

stríyaḥ satī́s tā́m̐ u me púṁsa āāhuḥ páśyad akṣaṇvā́n ná ví cetad andháḥ | kavír yáḥ putráḥ sá īmā́ ciketa yás tā́ vijānā́t sá pitúṣ pitā́ asat ||

Though they are truly female powers, men call them masculine; the seeing one does not perceive—blindness misses the truth. But the poet, the son, has understood these; whoever knows them becomes the father of the father.

स्त्रियः॑ । स॒तीः । तान् । ऊँ॒ इति॑ । मे॒ । पुं॒सः । आ॑आ॒हुः॒ । पश्य॑त् । अ॒क्ष॒ण्ऽवान् । न । वि । चे॒त॒त् । अ॒न्धः । क॒विः । यः । पु॒त्रः । सः । ई॒म् । आ । चि॒के॒त॒ । यः । ता । वि॒ऽजा॒नात् । सः । पि॒तुः । पि॒ता । अ॒स॒त् ॥स्त्रियः । सतीः । तान् । ऊँ इति । मे । पुंसः । आआहुः । पश्यत् । अक्षण्वान् । न । वि । चेतत् । अन्धः । कविः । यः । पुत्रः । सः । ईम् । आ । चिकेत । यः । ता । विजानात् । सः । पितुः । पिता । असत् ॥striyaḥ | satīḥ | tān | oṃ iti | me | puṃsaḥ | āāhuḥ | paśyat | akṣaṇ-vān | na | vi | cetat | andhaḥ | kaviḥ | yaḥ | putraḥ | saḥ | īm | ā | ciketa | yaḥ | tā | vi-jānāt | saḥ | pituḥ | pitā | asat

स्त्रियःwomen
स्त्रियः:
Kartā
TypeNoun
Rootस्त्री (प्रातिपदिक)
सतीःbeing/true (as women), faithful
सतीः:
Karma
TypeAdjective (participle)
Rootसत् (√अस् ‘to be’) → सती (कृदन्त-प्रातिपदिक)
तान्those (them)
तान्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
indeed/and
:
TypeIndeclinable
Rootउ (निपात)
मेto me / for me
मे:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
पुंसःof a man
पुंसः:
Sambandha (genitive)
TypeNoun
Rootपुंस्/पुमांस् (प्रातिपदिक)
आहुःthey have said / call
आहुः:
TypeVerb
Root√अह् (ब्रू/वच्-अर्थ) ‘to say’
पश्यत्seeing, though seeing
पश्यत्:
TypeVerb (participle)
Root√पश् ‘to see’
अक्षाण्वान्having eyes
अक्षाण्वान्:
Kartā (of implied ‘does not perceive’)
TypeAdjective
Rootअक्षन् (eye) + वत् (मतुप्/वतुप्) → अक्षाण्वान्
not
:
TypeIndeclinable
Rootन (निषेध)
विapart, distinctly
वि:
TypeIndeclinable (preverb)
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
चेतत्he perceived/understood
चेतत्:
TypeVerb
Root√चित् ‘to perceive, notice’
अन्धःthe blind (one)
अन्धः:
Kartā (apposition to the non-perceiver)
TypeNoun/Adjective
Rootअन्ध (प्रातिपदिक)
कविःthe seer/poet
कविः:
Kartā
TypeNoun
Rootकवि (प्रातिपदिक)
यःwho
यः:
Kartā
TypePronoun (relative)
Rootयद् (सर्वनाम)
पुत्रःson
पुत्रः:
Kartā (apposition)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
सःhe
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
इमाःthese (things)
इमाः:
Karma
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम)
चिकेतhas understood/recognized
चिकेत:
TypeVerb
Root√चित् ‘to perceive, know’
यःwho
यः:
Kartā
TypePronoun (relative)
Rootयद् (सर्वनाम)
ताःthose (them)
ताः:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
विजानात्would discern/knows distinctly
विजानात्:
TypeVerb
Rootवि + √ज्ञा ‘to know, discern’
सःhe
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
पितुःof the father
पितुः:
Sambandha (genitive)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
पिताfather
पिता:
Kartā (predicate-noun)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
असत्was/became
असत्:
TypeVerb
Root√अस् ‘to be’