HomeRig VedaMandala 1Sukta 156Mantra 5
Previous Mantra

Mantra 5

Sukta 1.156

Rishi: Dīrghatamas Aucathya (traditional for RV 1.156)
Devata: Viṣṇu (in relation to Indra; Ṛta emphasized)
Chandas: Triṣṭubh (probable)

आ यो विवाय सचथाय दैव्य इन्द्राय विष्णुः सुकृते सुकृत्तरः । वेधा अजिन्वत्त्रिषधस्थ आर्यमृतस्य भागे यजमानमाभजत् ॥

आ यो वि॒वाय॑ स॒चथा॑य॒ दैव्य॒ इन्द्रा॑य॒ विष्णु॑: सु॒कृते॑ सु॒कृत्त॑रः । वे॒धा अ॑जिन्वत्त्रिषध॒स्थ आर्य॑मृ॒तस्य॑ भा॒गे यज॑मान॒माभ॑जत् ॥

ā yó vivā́ya sacáthāya daívyá índrāya víṣṇuḥ su-kṛ́te su-kṛ́t-taraḥ | védhā́ ajinvat tri-sádhastha ā́ryam ṛtásya bhā́ge yajamānám ā́bhajat ||

He who has come to the divine companionship—Viṣṇu, more perfectly beneficent to the doer of good—has stirred the inspired Seer (within) for Indra. Established in the three seats, he apportioned the sacrificer to the share of Ṛta, to the noble (ārya) portion of the truth-order.

आ । यः । वि॒वाय॑ । स॒चथा॑य । दैव्यः॑ । इन्द्रा॑य । विष्णुः॑ । सु॒ऽकृते॑ । सु॒कृत्ऽत॑रः । वे॒धाः । अ॒जि॒न्व॒त् । त्रि॒ऽस॒ध॒स्थः । आर्य॑म् । ऋ॒तस्य॑ । भा॒गे । यज॑मान॑म् । आ । अ॒भ॒ज॒त् ॥आ । यः । विवाय । सचथाय । दैव्यः । इन्द्राय । विष्णुः । सुकृते । सुकृत्तरः । वेधाः । अजिन्वत् । त्रिसधस्थः । आर्यम् । ऋतस्य । भागे । यजमानम् । आ । अभजत् ॥ā | yaḥ | vivāya | sacathāya | daivyaḥ | indrāya | viṣṇuḥ | su-kṛte | sukṛt-taraḥ | vedhāḥ | ajinvat | tri-sadhasthaḥ | āryam | ṛtasya | bhāge | yajamānam | ā | abhajat

towards; hither
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग) / ā (preverb)
यःwho
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
विवायblew/wafted; set in motion
विवाय:
Kartā (क्रियापद) / मुख्यक्रिया
TypeVerb
Root√वा (वा गतिगन्धनयोः) / ‘to blow, to waft’
सचथायfor companionship; together
सचथाय:
Adhikaraṇa/Hetu (adverbial purpose)
TypeIndeclinable (Vedic adverbial) / Noun-like form
Rootसचथा (अव्यय/निपात-प्रातिपदिक; ‘together, in companionship’)
दैव्यःdivine
दैव्यः:
Kartā (यः…दैव्यः) / विशेषणम्
TypeAdjective
Rootदैव्य (देव-सम्बन्धि प्रातिपदिक)
इन्द्रायfor Indra
इन्द्राय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
विष्णुःViṣṇu
विष्णुः:
Kartā (apposition to यः/दैव्यः)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
सुकृतेfor good work/for merit
सुकृते:
Sampradāna/Prayojana
TypeNoun
Rootसुकृत (सु+√कृ; ‘well-done, good deed/merit’)
सुकृत्तरःmore beneficent; better-doing
सुकृत्तरः:
Kartā-विशेषणम् (विष्णोः/दैव्यस्य)
TypeAdjective
Rootसुकृत्-तर (तुलनात्मक-प्रातिपदिक; ‘more well-doing’)
वेधाःthe Ordainer; the wise one
वेधाः:
Kartā
TypeNoun
Rootवेधस्/वेधा (प्रातिपदिक; ‘wise disposer, ordainer’)
अजिन्वत्impelled; quickened
अजिन्वत्:
मुख्यक्रिया
TypeVerb
Root√जिव्/√जिन् (जिन्वति ‘to impel, quicken, set in motion’)
त्रिषधस्थःthree-seated; having three stations
त्रिषधस्थः:
Kartā-विशेषणम् (वेधाः/विष्णुः)
TypeAdjective
Rootत्रि-षध-स्थ (समास; ‘having three seats/abodes’)
आर्यम्the Arya (noble one/people)
आर्यम्:
Karma
TypeNoun/Adjective (used substantively)
Rootआर्य (प्रातिपदिक)
ऋतस्यof ṛta (cosmic order/truth)
ऋतस्य:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootऋत (प्रातिपदिक)
भागेin the share/portion
भागे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootभाग (प्रातिपदिक)
यजमानम्the sacrificer
यजमानम्:
Karma
TypeNoun
Rootयजमान (प्रातिपदिक; ‘sacrificer’)
unto; towards
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग) / ā (preverb)
अभजत्apportioned; assigned; shared
अभजत्:
मुख्यक्रिया
TypeVerb
Root√भज् (भज् सेवायाम्/विभागे ‘to allot, share, partake’)