HomeRig VedaMandala 1Sukta 150Mantra 3
Previous Mantra

Mantra 3

Sukta 1.150

Devata: Agni

स चन्द्रो विप्र मर्त्यो महो व्राधन्तमो दिवि । प्रप्रेत्ते अग्ने वनुषः स्याम ॥

स च॒न्द्रो वि॑प्र॒ मर्त्यो॑ म॒हो व्राध॑न्तमो दि॒वि । प्रप्रेत्ते॑ अग्ने व॒नुष॑: स्याम ॥

sá candró vipra mártyo mahó vrā́dhantamo diví | práprét te agne vanúṣaḥ syāma ||

May that luminous and inspired mortal become a mighty increaser in the heaven of consciousness. O Agni, led ever forward by you, may we be your servants—those who strive and work for the divine.

सः । च॒न्द्रः । वि॒प्र॒ । मर्त्यः॑ । म॒हः । व्राध॑न्ऽतमः । दि॒वि । प्रऽप्र॑ । इत् । ते॒ । अ॒ग्ने॒ । व॒नुषः॑ । स्याम ॥सः । चन्द्रः । विप्र । मर्त्यः । महः । व्राधन्तमः । दिवि । प्रप्र । इत् । ते । अग्ने । वनुषः । स्याम ॥saḥ | candraḥ | vipra | martyaḥ | mahaḥ | vrādhan-tamaḥ | divi | pra-pra | it | te | agne | vanuṣaḥ | syāma

सःhe
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
चन्द्रःthe shining one; the moon-like (radiant)
चन्द्रः:
कर्तृ (सः इति सह समनाधिकरणम्)
TypeNoun/Adjective
Rootचन्द्र (प्रातिपदिक) < √चन्द् (आह्लादने/दीप्तौ) (निरुक्त-सम्बन्ध)
विप्रO inspired sage
विप्र:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
मर्त्यःmortal
मर्त्यः:
कर्तृ (चन्द्रः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeNoun
Rootमर्त्य (प्रातिपदिक) < √मृ (मरणे)
महोgreat; in/for greatness
महो:
सम्बन्ध/अधिकरण (अर्थतः: ‘महति’/‘महतः’)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
व्राधन्तमःmost strengthening; most prospering
व्राधन्तमः:
कर्तृ (चन्द्रः/मर्त्यः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective (superlative)
Rootव्राधन्त (प्रातिपदिक) < √व्राध् (वर्धने/समृद्धौ) + तमप्
दिविin heaven; in the sky
दिवि:
अधिकरण
TypeNoun
Rootदिव् (प्रातिपदिक) ‘द्यौ/दिव्’
प्रforth; forward
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/निपात)
प्रेत्तेgo forth!; advance!
प्रेत्ते:
क्रिया
TypeVerb
Root√इ (गत्यर्थः) with preverb प्र-; Vedic injunctive/imperative-type form
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
वनुषःwe who strive/seek; worshippers
वनुषः:
कर्तृ (स्याम इत्यस्य)
TypeNoun
Rootवनुष् (प्रातिपदिक) < √वन्/√वन् (वनने/कामने/प्राप्तौ; ‘to win/seek’) (वैदिक)
स्यामmay we be
स्याम:
क्रिया
TypeVerb
Root√अस् (भुवि) (भू-धातु-सम्बन्धः) — ‘to be’