HomeRig VedaMandala 1Sukta 145Mantra 5
Previous Mantra

Mantra 5

Sukta 1.145

Rishi: Dīrghatamas Aucathya (traditional for RV 1.145)
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh

स ईं मृगो अप्यो वनर्गुरुप त्वच्युपमस्यां नि धायि । व्यब्रवीद्वयुना मर्त्येभ्योऽग्निर्विद्वाँ ऋतचिद्धि सत्यः ॥

स ईं॑ मृ॒गो अप्यो॑ वन॒र्गुरुप॑ त्व॒च्यु॑प॒मस्यां॒ नि धा॑यि । व्य॑ब्रवीद्व॒युना॒ मर्त्ये॑भ्यो॒ऽग्निर्वि॒द्वाँ ऋ॑त॒चिद्धि स॒त्यः ॥

sá ī́ṃ mṛgó apyó vanargúr úpa tváci upa-masyā́ṃ ní dhāyi | vy àbravīd vayúnā mártyebhyo 'gnír vidvā́ṃ ṛtá-cid hí satyáḥ ||

He, the seeker in the waters, the forest-roamer, was set down upon the surface, in the nearest covering. Then Agni, the knower, spoke out the secret workings to mortals; for he is true, even in the law of ṛta.

सः । ई॒म् । मृ॒गः । अप्यः॑ । व॒न॒र्गुः । उप॑ । त्व॒चि । उ॒प॒ऽमस्या॒म् । नि । धा॒यि॒ । वि । अ॒ब्र॒वी॒त् । व॒युना॑ । मर्त्ये॑भ्यः । अ॒ग्निः । वि॒द्वान् । ऋ॒त॒ऽचित् । हि । स॒त्यः ॥सः । ईम् । मृगः । अप्यः । वनर्गुः । उप । त्वचि । उपमस्याम् । नि । धायि । वि । अब्रवीत् । वयुना । मर्त्येभ्यः । अग्निः । विद्वान् । ऋतचित् । हि । सत्यः ॥saḥ | īm | mṛgaḥ | apyaḥ | vanarguḥ | upa | tvaci | upa-masyām | ni | dhāyi | vi | abravīt | vayunā | martyebhyaḥ | agniḥ | vidvān | ṛta-cit | hi | satyaḥ

सःhe (that one)
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → स-
ईम्indeed; just; him (enclitic emphasis)
ईम्:
TypeIndeclinable
Rootईम् (निपात/अव्यय)
मृगःthe wild beast; deer (metaphorically: Agni)
मृगः:
कर्तृ (सः … मृगः) / विशेषण-भावे
TypeNoun
Rootमृग (प्रातिपदिक)
अप्यःwatery; belonging to the waters
अप्यः:
विशेषणम् (मृगस्य)
TypeAdjective
Rootअप्य (प्रातिपदिक; अप् ‘जल’ सम्बन्धी)
वनर्गुःwood-roamer; forest-wanderer
वनर्गुः:
कर्तृ (सः … वनर्गुः) / विशेषण-भावे
TypeNoun
Rootवनर्गु (प्रातिपदिक)
रूपःform; appearance
रूपः:
विशेष्य/विधेय (सः … रूपः) अथवा विशेषण-भावे
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
त्वचिin the skin; on the surface
त्वचि:
अधिकरण
TypeNoun
Rootत्वच् (प्रातिपदिक)
उपमस्याम्in the highest/uppermost (layer)
उपमस्याम्:
अधिकरण (त्वचि … उपमस्याम्) / विशेषणम्
TypeAdjective
Rootउपम (प्रातिपदिक)
निdown; in; firmly
नि:
TypeIndeclinable
Rootनि (उपसर्ग/अव्यय)
धायिwas placed; was set
धायि:
कर्मणि/भावे (स्थापन-क्रिया)
TypeVerb
Rootधा (धातु) + नि
विapart; forth
वि:
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
अब्रवीत्spoke; declared
अब्रवीत्:
कर्तृ (अग्निः)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
वयुनाwith skill; with wise device/insight
वयुना:
करण
TypeNoun
Rootवयुन (प्रातिपदिक)
मर्त्येभ्यःto mortals
मर्त्येभ्यः:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootमर्त्य (प्रातिपदिक)
अग्निःAgni (Fire-god)
अग्निः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
विद्वान्knowing; wise
विद्वान्:
विशेषणम् (अग्नेः)
TypeAdjective
Rootविद् (धातु) → विद्वस् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
ऋतचित्knowing the ṛta (cosmic order), indeed
ऋतचित्:
विशेषणम्
TypeAdjective
Rootऋत (प्रातिपदिक) + चित् (अव्यय ‘even/indeed’)
हिfor; indeed
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात/अव्यय)
सत्यःtrue; truthful
सत्यः:
विधेय-विशेषणम् (अग्निः … सत्यः)
TypeAdjective
Rootसत्य (प्रातिपदिक)