HomeRig VedaMandala 1Sukta 144Mantra 7
Previous Mantra

Mantra 7

Sukta 1.144

Rishi: Dīrghatamas Aucathya (traditional)
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh

अग्ने जुषस्व प्रति हर्य तद्वचो मन्द्र स्वधाव ऋतजात सुक्रतो । यो विश्वतः प्रत्यङ्ङसि दर्शतो रण्वः संदृष्टौ पितुमाँ इव क्षयः ॥

अग्ने॑ जु॒षस्व॒ प्रति॑ हर्य॒ तद्वचो॒ मन्द्र॒ स्वधा॑व॒ ऋत॑जात॒ सुक्र॑तो । यो वि॒श्वत॑: प्र॒त्यङ्ङसि॑ दर्श॒तो र॒ण्वः संदृ॑ष्टौ पितु॒माँ इ॑व॒ क्षय॑: ॥

ágnē juṣásva práti harya tád váco mándra svadhā́va ṛtá-jāta súkrato | yó viśvátas prátyáṅ ási darśató raṇváḥ sáṃdṛṣṭau pitumā́ṃ iva kṣáyaḥ ||

O Agni, accept and delight in this word; turn toward it, O rapturous one, rich in your own power, born of Ṛta, of luminous will. You who face us from every side, visible and joyous—like a dwelling full of nourishment in the meeting of our sight.

अग्ने॑ । जु॒षस्व॑ । प्रति॑ । ह॒र्य॒ । तत् । वचः॑ । मन्द्र॑ । स्वधा॑ऽवः । ऋत॑ऽजात । सुक्र॑तो॒ इति॒ सुऽक्र॑तो । यः । वि॒श्वतः॑ । प्र॒त्यङ् । असि॑ । द॒र्श॒तः । र॒ण्वः । सम्ऽदृ॑ष्टौ । पि॒तु॒मान्ऽइ॑व । क्षयः॑ ॥अग्ने । जुषस्व । प्रति । हर्य । तत् । वचः । मन्द्र । स्वधावः । ऋतजात । सुक्रतो इति सुक्रतो । यः । विश्वतः । प्रत्यङ् । असि । दर्शतः । रण्वः । सम्दृष्टौ । पितुमान्इव । क्षयः ॥agne | juṣasva | prati | harya | tat | vacaḥ | mandra | svadhāvaḥ | ṛta-jāta | sukrato itisu-krato | yaḥ | viśvataḥ | pratyaṅ | asi | darśataḥ | raṇvaḥ | sam-dṛṣṭau | pitumān-iva | kṣayaḥ

अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootअग्नि-
जुषस्वtake pleasure in / accept
जुषस्व:
क्रिया (आह्वान)
TypeVerb
Root√जुष् (सेवने/प्रीतौ)
प्रतिtowards; in response
प्रति:
उपपद (दिशा/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootप्रति
हर्यhasten / come eagerly
हर्य:
क्रिया (आह्वान)
TypeVerb (imperative, Vedic)
Root√हृ (हरणे) / हरि- (हरित्/हरि)
तत्that
तत्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद्-
वचःword; utterance; hymn
वचः:
कर्म
TypeNoun
Rootवचस्-
मन्द्रO gladdening/pleasant one
मन्द्र:
सम्बोधन
TypeAdjective (vocative)
Rootमन्द्र-
स्वधावःO possessor of svadhā (inherent power/ritual potency)
स्वधावः:
सम्बोधन
TypeAdjective (vocative)
Rootस्वधा-वत् (स्वधा + वत्)
ऋतजातO born of ṛta (cosmic order)
ऋतजात:
सम्बोधन
TypeAdjective (vocative)
Rootऋत-जात (जात < √जन्)
सुक्रतोO of good resolve/wisdom
सुक्रतो:
सम्बोधन
TypeAdjective (vocative)
Rootसु-क्रतु-
यःwho
यः:
कर्तृ (सम्बन्धवाक्ये)
TypeRelative pronoun
Rootयद्-
विश्वतःfrom all sides; on every side
विश्वतः:
अधिकरण (व्याप्ति/दिशा)
TypeIndeclinable
Rootविश्वतः
प्रत्यङ्facing towards; turned to
प्रत्यङ्:
अधिकरण (दिशा)
TypeAdjective/indeclinable (directional)
Rootप्रत्यञ्च्-
असिyou are
असि:
क्रिया (सम्बन्धवाक्ये)
TypeVerb
Root√अस् (भुवि)
दर्शतःvisible; splendid to behold
दर्शतः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootदर्शत- (from √दृश्)
रण्वःdelightful; charming
रण्वः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootरण्व-
संदृष्टौin the two sights/visions; in the two appearances
संदृष्टौ:
अधिकरण
TypeNoun
Rootसंदृष्टि- (सम् + √दृश्)
पितुमान्possessing nourishment/food (pitu)
पितुमान्:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootपितु-मान्
इवlike; as
इव:
उपमान-निर्देशक
TypeIndeclinable
Rootइव
क्षयःdwelling; abode; home
क्षयः:
कर्तृ (उपमेय)
TypeNoun
Rootक्षय- (from √क्षि ‘निवासे/क्षये’)