HomeRig VedaMandala 1Sukta 144Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 1.144

Rishi: Dīrghatamas Aucathya (traditional attribution for RV 1.144–1.145; Agni hymns of the Dīrghatamas cycle)
Devata: Agni (as Hotṛ; the divine Will and priest of the inner sacrifice)
Chandas: Triṣṭubh

एति प्र होता व्रतमस्य माययोर्ध्वां दधानः शुचिपेशसं धियम् । अभि स्रुचः क्रमते दक्षिणावृतो या अस्य धाम प्रथमं ह निंसते ॥

एति॒ प्र होता॑ व्र॒तम॑स्य मा॒ययो॒र्ध्वां दधा॑न॒: शुचि॑पेशसं॒ धिय॑म् । अ॒भि स्रुच॑: क्रमते दक्षिणा॒वृतो॒ या अ॑स्य॒ धाम॑ प्रथ॒मं ह॒ निंस॑ते ॥

éti prá hótā vratám asya māyáyā ūrdhvā́m dádhānaḥ śúci-peśasaṃ dhíyam | abhí srúcaḥ kramate dakṣiṇā-āvṛ́to yā́ asya dhā́ma prathamáṃ há niṃsate ||

Forward moves the inner Priest, by his power of shaping (māyā), holding aloft a luminous and perfectly formed thought. He advances toward the ladles of offering, turning to the right—toward those first seats of his own being where he is established.

एति॑ । प्र । होता॑ । व्र॒तम् । अ॒स्य॒ । मा॒यया॑ । ऊ॒र्ध्वाम् । दधा॑नः । शुचि॑ऽपेशसम् । धिय॑म् । अ॒भि । स्रुचः॑ । क्र॒म॒ते॒ । द॒क्षि॒णा॒ऽआ॒वृतः॑ । याः । अ॒स्य॒ । धाम॑ । प्र॒थ॒मम् । ह॒ । निंस॑ते ॥एति । प्र । होता । व्रतम् । अस्य । मायया । ऊर्ध्वाम् । दधानः । शुचिपेशसम् । धियम् । अभि । स्रुचः । क्रमते । दक्षिणाआवृतः । याः । अस्य । धाम । प्रथमम् । ह । निंसते ॥eti | pra | hotā | vratam | asya | māyayā | ūrdhvām | dadhānaḥ | śuci-peśasam | dhiyam | abhi | srucaḥ | kramate | dakṣiṇāāvṛtaḥ | yāḥ | asya | dhāma | prathamam | ha | niṃsate

एतिgoes, proceeds
एति:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootइ (धातु)
प्रforth, forward
प्र:
(क्रिया-विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/निपात)
होताthe Hotṛ-priest (invoker)
होता:
कर्तृ
TypeNoun
Rootहोतृ (प्रातिपदिक; √हु ‘यज्/आहुति-प्रदान’)
व्रतम्vow, ordinance, sacred observance
व्रतम्:
कर्म
TypeNoun
Rootव्रत (प्रातिपदिक)
अस्यof him/this (of this one)
अस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
माययाby (his) power/skill, by māyā
मायया:
करण
TypeNoun
Rootमाया (प्रातिपदिक)
ऊर्ध्वाम्upward, aloft
ऊर्ध्वाम्:
कर्म (विशेष्य-धियम्)
TypeAdjective
Rootऊर्ध्व (प्रातिपदिक)
दधानःplacing, establishing, bearing
दधानः:
कर्तृ (होता-विशेषण)
TypeVerb
Root√धा (धातु) — शतृ (वर्तमान कृदन्त)
शुचिपेशसम्of bright/clean form, radiant-looking
शुचिपेशसम्:
कर्म (विशेष्य-धियम्)
TypeAdjective
Rootशुचि-पेशस् (समास; प्रातिपदिक)
धियम्thought, insight, prayer
धियम्:
कर्म
TypeNoun
Rootधि (प्रातिपदिक)
अभिtowards, upon
अभि:
(क्रिया-विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
स्रुचःladles (offering-spoons)
स्रुचः:
कर्म (अभि-गति-लक्ष्य)
TypeNoun
Rootस्रुच् (प्रातिपदिक)
क्रमतेsteps, advances
क्रमते:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√क्रम् (धातु)
दक्षिणावृतःturning to the right; moving rightward (clockwise)
दक्षिणावृतः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदक्षिणा-वृत् (समास; प्रातिपदिक)
याःwhich (fem. pl.)
याः:
कर्तृ (निंसते-सम्बद्धा)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्यof him/this
अस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
धामabode, station, ordinance/seat
धाम:
कर्म
TypeNoun
Rootधामन् (प्रातिपदिक)
प्रथमम्first
प्रथमम्:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
indeed, surely
:
(भाव-प्रकाशक)
TypeIndeclinable
Rootह (निपात)
निंसतेis set down/implanted; settles (in)
निंसते:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√निस्/निंस् (धातु; वैदिक) अथवा √निश् (वैदिक रूप) — ‘निंसते’